September 11, 2006 08:19 AM
گوش دادن موفق
گوش دادن موفق
( ارتباطات و موفقيت)
عليرضا عابدي
تو را دو گوش دادهاند و يك زبان--------------
يعني دو چندان كه ميگوئي بشنو
شايد براي شما تصور اينكه گوش كردن يكي از عوامل مهم در برقراري ارتباط موفق است ، كمي مشكل باشد.
وقتي از ما ميخواهند با كسي ارتباط برقرار كنيم ، اولين تصور ما اين است كه برويم جلو و با او حرف بزنيم ، يا حداقل برايش نامه بنويسيم و يا با حركات و رفتار خودمان او را متوجه موضوع كنيم.
اما كمتر به اين فكر ميكنيم كه شايد بتوانيم به او گوش كنيم و از اين طريق با وي ارتباط برقرار نمائيم.
اين به اين علت است كه :
متاسفانه ما بيشتر براي ارتباط يكطرفه تربيت شدهايم ، نه دو طرفه
ما مرتب حرف ميزنيم ، مثال ميزنيم ، خاطره تعريف ميكنيم ، جوك ميگوئيم ، درددل ميكنيم و ….
اما در اين بين كمتر دوست داريم شنونده باشيم.
صحنه گفتگو براي ما مثل يك زمين فوتبال است ، و سخن به مانند توپ آن . هركس سعي ميكند توپ را از ديگري بگيرد ،
ولو آن ديگري هم تيمي او باشد.
در حاليكه : ارتباط يك فرآيند دوطرفه است.
تازه بسياري از افرادي هم كه كم حرف ميزنند ، به علت اين نيست كه شنونده خوبي هستند ، بلكه به اين علت است كه
• يا از ضعف اعتماد بنفس رنج ميبرند
• يا قدرت بيان خوبي ندارند
• و يا اندوختهاي براي گفتن در ذهنشان نيست.(حرفي براي گفتن ندارند)
شما كمتر كسي را ميبينيد كه حرف زدن به خوبي بداند و با اينحال شنونده خوبي هم باشد.
اگر سري به دادگاههاي خانواده بزنيد ، خواهيد ديد كه بسياري از زن و شوهرها ميتوانستند باهم زندگي خوبي داشته باشند ، اگر فقط كمي هنر گوش دادن موفق را در خود پرورش ميدادند.
خود شما چقدر نياز داريد كه يك نفر تنها نيمساعت صميمانه به حرفهاي شما گوش دهد ؟
و بعد از اين نيمساعت چقدر او را دوست خواهيد داشت ؟
اما : فن گوش دادن ، به اين سادگي هم كه فكر ميكنيد ، نيست .
گوشدادن و شنيدن دو مقوله از هم جداست .
اگر شما فقط از نعمت يك جفت گوش سالم برخوردار باشيد ، شنونده خوبي هستيد ، اما الزاماً از اين طريق ارتباطگر خوبي نخواهيد بود.
سيستم شنوائي شما چه بخواهيد ، چه نخواهيد حرفهاي مردم را ميشنود ، اما براي برقراري ارتباط موفق ، گوشكردن فعال لازم است .
• چگونه بايد شنونده فعالي باشم ؟
شما براي آنكه بتوانيد شنونده خوبي باشيد ، بايد سه دسته مهارت را در خود پرورش دهيد.
• مهارتهاي توجه (Attending skills)
• مهارتهاي پيگيري (Following skills)
• مهارتهاي انعكاسي (Reflecting skills)
• مهارتهاي توجه چيست ؟
يك شنونده خوب ، لازم است به حرفهاي طرف مقابل واقعاً توجه كند.
متاسفانه ما در بسياري اوقات به هنگام گوش دادن ، نقش بازي ميكنيم ، وانمود ميكنيم كه به حرفهاي طرف مقابل گوش ميدهيم ، اما به واقع حواسمان جاي ديگري است.
وقتي همسرتان حرف ميزند شما روزنامه ميخوانيد ،
وقتي شوهرتان در حال صحبت راجع به تغيير و تحولات كارخانه است ، شما ناگهان ميپرسيد ، امشب شام بريم بيرون!!!
و هنگامي كه دوست شما درباره يك اتفاق جالب حرف ميزند ، شما به فكر تكاليف انجام نداده دانشگاهتان هستيد.
مجموعه مهارتهاي توجه به شما ياد ميدهد كه چگونه حواستان را درگير گفتههاي طرف مقابل بكنيد.
• مهارتهاي پيگيري چيست ؟
همانگونه كه شنيدن موفق كار سادهاي نيست ، حرف زدن موفق هم دشوار است ، اما به ياد داشته باشيد كه مردم نياز به حرف زدن دارند و همين جاست كه شما ميتوانيد ، از طريق گوش كردن با آنها ارتباط موفق برقرار كنيد .
وقتي يكي از نزديكان شما دچار مشكلي ميشود (بويژه مشكلات احساسي)، يكي از بزرگترين نيازهاي او حرف زدن درباره آن مشكل است ، و در اين هنگام با مانع بزرگي روبرو ميشود ، او در آن لحظه قادر نيست احساسش را به صورت صحيح براي كسي بيان كند.
مجموعه مهارتهاي پيگيري به شما ياد خواهد داد تا در اينگونه موارد چطور به طرف مقابل كمك كنيد تا حرف بزند و احساستش را بازگو نمايد.
----
• مهارتهاي انعكاسي چيست ؟
كسي كه با شما حرف ميزند ، ميخواهد مطمئن شود كه به گفتههايش توجه ميكنيد ، و يقين حاصل كند كه شما واقعاً به حرفهايش دقت كرده ايد.
با فراگيري مجموعه مهارتهاي انعكاسي شما ياد خواهيد گرفت كه چگونه به مخاطب اطمينان دهيد كه به حرفهايش با دقت گوش دادهايد.
ياد گيري اين مهارت باعث ميشود كه قبل از آنكه دوستتان به شما بگويد ، حواست به من هست ؟؟؟ به او اطمينان دهيد كه حواستان به اوست.
----
با توجه به اهميت موضوع گوش كردن ، در برقراري ارتباط موفق من تصميم گرفتم تا آنرا طي دو يا سه مقاله به شما منتقل كنم ، لطفاً با اعلام نظرات خود در بخش پيامهاي دوستان به من كمك كنيد تا مناسبترين جهت را براي آموزش موضوع اشاره شده ، انتخاب كنم .
لطفاً چند لحظه وقت بگذاريد و به سوال حتماً جواب دهيد
پيروز و موفق باشيد.
(ارتباط موفق را به دوستان خود معرفي كنيد)
شما براي آنكه مهارتهاي توجه را در گوش دادن موفق ياد بگيريد لازم است به سه نكته مهم توجه كنيد:
1ـ تنظيم حالت بدني در هنگام گوش دادن
وضعيت بدني شما به هنگام گفتگو عامل مهمي براي موفقيت ارتباط میباشد و در بحث گوش كردن موفق وقتي از تنظيم حالت بدني صحبت ميشود منظور رعايت سه نكته به شرح زير است:
نكته اول : هنگام گوش دادن با گوينده تماس چشمي مناسب برقرار كنيد
در اين رابطه يكي از مهمترين نكات در مورد وضعيت بدني مناسب ،
هم سطح بودن چشم گوينده با شنونده است.
• بسيار ديدهايد كه در زمان گفتگو يكي از طرفين ايستاده و ديگري نشسته است.
(مثلاً در ادرات هنگام صحبت ارباب رجوع با مسئول)
• يا يك آدم قد بلند و يك آدم قد كوتاه به حالت ايستاده و رو در روي هم در حال گفتگو هستند.
(مثل گفتگوي بسياري از خانمها با آقايان) ،
• و يا يكي از طرفين گفتگو در يك جا و ديگري در جاي ديگر است .
(مثلاً خانم در آشپزخانه هنگام پختن غذا در حال تعريف ماجراي مهماني امروز براي شوهرش است در حاليكه شوهر در پذيرائي نشسته)
در تمام اين موارد يك نكته مهم وجود دارد:
ارتباط چشمي برقرار نيست و بنابراين ميتوان گفت در غالب موارد گفتگو ناموفق است.
براي اينكه برقراري تماس چشمي مناسبي با گوينده داشته باشيد به موارد زير عمل كنيد :
اولاً: حتي الامقدور گفتگو را به حالت نشسته انجام دهيد و كمي به سمت طرف مقابل خم شويد .
بطوريكه گوينده احساس كند ، شما محو صحبتهاي او شده ايد ، مهمترين نكته دراينباره اين است كه زاويه خم شدن شما نبايد از 70 تا 80 درجه بيشتر باشد ، و اگر شما بيش از حد به سمت طرف مقابل خود خم شويد احساسي كه در ناخودگاه گوينده شكل ميگيرد يك احساس دفاعي و ضد ارتباط موفق خواهد بود ،بايد تاكيد كنم :
حتي الامقدور صحبت هاي جدي و مهم را ايستاده و رو در رو انجام ندهيد.
دوماً: وقتي كسي با شما حرف ميزند با ملايمت به چشمان او نگاه كنيد ، اما زل نزنيد.
چون بيشتر تداعي كننده گستاخي و بيادبي است تا توجه.
در اينجا يك نكته هم در مورد نگاه كردن آقايان به خانمها قابل ذكر است. و آن اين است كه دوستاني كه قدري مذهبي ترند با نگاه كردن به چهره نامحرم مشكل دارند.
خوب است اشاره شود كه در اين باره بين نظرات مجتهدين تفاوتهائي وجود دارد و من در اينجا به بعضي از مهمترين آنها اشاره ميكنم.
• بعضي از فقها مثل امام خميني نگاه كردن به صورت زن نامحرم را حتي بدون قصد سوء بنابراحتياط واجب ممنوع كرده اند(عمل به احتياط واجب مثل فتوا واجب است).
• در مقابل ، برخي از فقها مثل آيت الله تبريزي آنرا بنابراحتياط مستحب ممنوع كرده اند(عمل به احتياط مستحب واجب نيست ولي بهتر و موكد است) .
• و برخي مثل آيت الله بهجت آنرا بنابر اظهر مجاز دانسته اند."2"
و بديهي است تمام علما نگاه كردن با قصد سوء را حرام ميدانند.
ولي آنچه من در تمامي كتابهاي ارتباطات بين فردي مطالعه كرده ام نشان داده كه:
اغلب متخصصان ارتباطات معتقدند يكي از مهمترين رموز موفقيت در گوش دادن تماس چشمي مناسب با مخاطب است .
با اينحال مسئوليت انتخاب با خود شماست.
سوماً: هنگام صحبت كردن (مخصوصاً در حالت ايستاده) ، فاصله خودتان را با طرف مقابل تنظيم كنيد
فرضاً اگر قد گوينده كوتاه است و شما قد بلند هستيد (يا برعكس)
بايد به گونه اي هنگام گفتگو از هم فاصله داشته باشيد كه:
طرف كوتاه قد مجبور نباشد گردن خود را زياد به عقب خم كند.
(فكر ميكنم براي هر 10 سانت اختلاف قد حدود 40 سانت فاصله مناسب باشد)
نكته دوم :
درحاليكه دستبهسينه نشستهايد و پاهايتانرا روي هم انداختهايد به كسي گوش ندهيد
اين وضعيت احساس گوينده را نسبت به شما خراب ميكند ، و تصور ميكند كه شما بسيار راحت و بيخيال هستيد و با موضوع وي درگير نميباشيد.
نكته سوم : به هنگام گفتگو با حركت دادن ملايم و متعادل بدن و سر حرف هاي گوينده را تائيد كنيد.
يكي از مهمترين عوامل موفقيت در گفتگو اين است كه شما در حين گوش كردن به طرف مقابل حتماً با حركات آرام و عمودي سر خود (بالا و پائين بردن سر) حرفهاي وي را تاييد كنيد.
2ـ حذف عوامل مزاحم محيطي
هنگام گفتگو محيط بايد مساعد و مناسب باشد . در اين رابطه توجه به سه نكته مهم است :
اولين نكته حذف سرو صدا و كليه عواملي است كه باعث برهم خوردن آرامش گوينده و شنونده ميشود.
شما اگر ميخواهيد از طريق گوش دادن با كسي ارتباط موفق برقرار كنيد ، لازم است حتيالامقدور او را به يك اتاق ساكت ، تميز ، با درجه حرارت مناسب ، در يك محيط مطمئن و سالم دعوت كرده و با وي به گفتگو بنشنيد .
محيط هاي شلوغ ، كثيف ، خيلي سرد يا خيلي گرم ، و نيز محيطهاي مشكوك و مسئله دار بدترين وضعيت را براي گفتگوهاي سالم و موفق بوجود مياورند.
دومين نكته حذف موانع فيزيكي بين گوينده و شنونده است .
گاهي اوقات وجود يك گلدان روي ميز و بين صورت گوينده و شنونده باعث برهم خوردن تماس چشمي و ارتباط ميشود ، دكوراسيون نامناسب اتاق كه باعث شود گوينده از مزاياي يك ارتباط چهره به چهره محروم گردد ، يكي از عوامل ناكامي در برقراري ارتباط از طريق شنيدن است.
و سومين نكته حذف موانع غير قابل كنترل است.
يكي از اين موانع زنگ تلفن ميباشد .
متاسفانه من در بين مديران و استادان و افراد بلندپايه با اين خطا بسيار مواجه شده ام .
ارباب رجوع در حال گفتگو با مسئول اداره است كه
ناگهان زنگ تلفن به صدا در ميايد و مسئول محترم شروع به صحبت ميكند
استاد در حال صحبت كردن با دانشجو است كه ناگهان موبايل زنگ ميزند .
كارمند در حال گفتگو با رئيس است كه ناگهان يك نفر در را باز ميكند و شروع به حرف زدن مينمايد.
• دوست عزيز ،
تلفن ضروري بود ، موبايل براي همين مواقع است ديگر ... ، چكار كنم خودشان وارد ميشوند ، و چاره اي نبود من منتظر يك تلفن ضروري بودم ،
همه بهانه است ، واقعيت يك چيز است ، شما ارتباط موفق نميدانيد و بنابراين بايد منتظر عواقب آن نيز باشيد.
پس اگر در ارتباط با كارمند خود ، همسر يا نامزدتان ، فرزندتان و دوستانتان دچار مشكل شديد ، بيهوده آنها را مورد سرزنش قرار ندهيد.
3ـ توجه رواني به گوينده و حرفهاي او
منظور من از اين نكته اين است كه هنگام گوش دادن نقش بازي نكنيد .
بعضي افراد به هنگام گوش دادن تمام موارد گفته شده در بالا را زيركانه بكار ميبرند .
اما به واقع حواسشان جاي ديگري است .
به اين دسته از دوستان بايد عرض كنم ، كه متاسفانه يا خوشبختانه
بين انسانها علاوه بر ارتباطات محسوس و فيزيكي ، ارتباط متافيزيكي نيز هنگام گفتگو برقرار است
و همين ارتباطات نامرئي باعث ميشود كه شما نتوانيد با نقش بازي كردن با كسي ارتباط موفق برقرار كنيد.
شما هرقدر هم به ظاهر خود را دوست و علاقمند به ديگران نشان دهيد ، اگر اين احساس دروني و واقعي نباشد ، نميتوانيد در دراز مدت و براي تصميمات جدي مشاركت آنها را جلب نمائيد.
اگرچه ممكن است اين روش بصورت مقطعي براي شما مفيد باشد.
منابع :
1)بولتون ، رابرت / روانشناسي روابط انساني / مترجم : حميدرضا سهرابي/1381/ انتشارات رشد
2) راشدي ، لطيف/ 1377 /رساله توضيح المسائل چهار مرجع / نشر پيام محراب
3) اكونور،ژوزفـسيمور،جان/ برنامهريزیعصبیـ كلامي(NLP)/مترجم:مهدي قراچه داغي/1375/ نشر البرز
4) داير ، وين /درمان با عرفان/ مترجم : جمال هاشمي/1377
نوشته شده توسط: yahyaee در September 11, 2006 08:19 AM