March 17, 2008 09:20 AM
روابط عمومي از آغاز تا امروز>
بحث ارتباطات همزاد تاريخ بشر است. از آغاز خلقت انسان بر روي كره خاكي، پيام، براي ارتباط انسان از آسمان به زمين نازل ميشد.
بنابراين موضوع ارتباط چيزي نيست كه بخواهيم آنرا محدود به زمان حال كنيم.
در واقع پيامبران اولين كساني بودند كه نقش روابط عمومي را در نظام بشري براي دريافت پيامهاي آسماني ايفا كردند.
اما كــاربـــرد اصطلاح روابط عمومي (Public Relation) به معناي خاص آن در عصر حاضر براي اولين بار در سال 1897 در سالنامه اداره اتحاديه راه آهن ايالات متحده آمريكا بكار رفت و تغيير و تحول در روشهاي ارتباطي به صورت مدّون و امروزي آن و در نتيجه تأسيس واحدها يا دفاتر روابط عمومي از اين كشور شروع شد و در ادامه آن از سال 1900 تا 1914 ما شاهد رشد سريع بنگاههاي اقتصادي و آغاز مبارزه افكار عمومي بر عليه مقاصد سودجويانه آنان هستيم و بنگاههاي اقتصادي براي جلب افكار عمومي نقش روابط عمومي را در اين امر كاملاً برجسته ديدند و به همين دليل در سازمانهاي خود جايگاه روابط عمومي را تعريف كردند و در سال 1906 اولين شركت خصوصي خدماتي تحت عنوان «روابط عمومي توسط» (I-V-lee) كهفارغالتحصيلدانشگاه پرنسيتونبود ايجاد شدكهازاوبهعنوانپدر روابطعموميدر امريكا ياد ميشود.
روابط عمومي در ايران
دفاتر و واحدهاي روابط عمومي در قبل از انقلاب برابر ماده 3 آييننامه واحدهاي اطلاعات و انتشارات وزارتخانهها و مؤسسات دولتي (مصوب اسفند 1354) در سازمانها تشكيل شد، كه به طور خلاصه در ذيل بيان ميشود آنچه ما اكنون به عنوان روابط عمومي چه از نظر لغت و چه از نظر شغل ميشناسيم براي اولين بار در مرداد ماه 1332 هـ.ش توسط دكتر حميد نطقي در نمودار سازماني شركت سهامي تصفيه نفت ايران، ادارهاي تأسيس شد، كه آن را روابط عمومي ناميدند و از سال 1340 به بعد به اقتباس از اين شركت وزارتخانهها و مؤسسات بزرگ ديگر به تدريج واحدهايي به نامهاي انتشارات، مطبوعات، تبليغات و اطلاعات پرداختند كه بعداً همگي به روابط عمومي تغيير نام يافت.
از نظر امور فنّي و انتشاراتي مجري سياستها و خط مشيهاي وزارت اطلاعات و جهانگردي آن وقت بودند و به منظور نشر اخبار و تهيه اجراي برنامههاي انتشاراتي و اطلاعاتي كليه وزارتخانهها و مؤسسات دولتي وابسته و شركتها و بانكهايي كه بيش از 50 درصد سهامشان دولتي بود شورايي به رياست وزير اطلاعات و جهانگردي به نام «شوراي اطلاعات، انتشارات و روابط عمومي» تشكيل گرديد كه در مجموع همه آنها يكدستگاه ارتباطي تبليغي يك سويه از بالا به پايين را كه زمينه را براي تحكيم قدرت شاه آماده سازند. در آن زمان انتصاب مسئولان روابط عمومي وزارتخانهها و سازمانهاي دولتي با مشورت وزارت اطلاعات و جهانگردي صورت ميگرفت و تغيير آن نيز منوط به جلب نظر مشورتي وزارت بود.
پيش از انقلاب اسلامي شركتهاي بزرگ بخش خصوصي كه بخشي از سرمايه آنها را شركتهاي خارجي تشكيل ميدادند داراي واحد روابط عمومي بودند ولي روابط عمومي در اين بخش نسبت به بخشهاي دولتي و نيمه دولتي جايگاهي نداشت و بر خلاف كشورهاي سرمايهداري كه روابط عمومي از بطن مؤسسات خصوصي تولد يافت، در ايران اين مؤسسات از دل سازمانهاي دولتي بيرونآمد.
بهر حال پس از پيروزي انقلاب اسلامي دفاتر روابط عمومي تحت عنوان روابط عمومي و ارشاد اسلامي فعاليت خود را آغاز نمود و اغلب مسئولان مملكتي بارها از تلاشهاي مؤثر روابط عمومي و سيستم اطلاعرساني در سازمانها سخن به ميان آوردند و بر كار روابط عموميها در فعاليتهاي تبليغاتي تأكيد داشتند و بحث تجديد حيات جايگاه روابط عمومي بطور جدي مورد توجه دستاندركاران و مسئولان نظام قرار گرفت و اولين گام در سال 1363 با برگزاري يك سمينار سه روزه تحت عنوان بررسي مسايل اساسي و بنيادي روابط عموميها با پذيرش اصل فرهنگ اسلامي و تطبيق اهداف و رسالتهاي روابط عمومي توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي برداشته شد. در مسير تجديد حيات روابط عمومي در سازمانها، كم كم شاهد برگزاري دورههاي كوتاه مدت و بلند مدت آموزش روابط عمومي توسط مركز آموزش مديريت دولتي براي كارمندان دفاتر روابط عمومي مؤسسات دولتي و غير دولتي بوديم، اما از سال 1368 رشته روابط عمومي در دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه علامه طباطبائي و رشته ارتباطات اجتماعي با گرايش روابط عمومي نيز براي نخستين بار در دانشگاه آزاد اسلامي تأسيس گرديد و هم اكنون اين رشته در سازمان مديريت صنعتي در سطح كارداني، كارشناسي و كارشناسيارشد تدريس ميشود و هر سال بر تعداد دانشجويان علاقمند به اين رشته اضافه ميشود.
با تصويب آييننامه كاري روابط عمومي، پُست مديريت روابط عمومي در ساختار سازمانها و بطور مستقيم در ارتباط با بالاترين مقام مسئول آن سازمان تعريف شده است و هم اكنون هر يك از وزارتخانهها و مؤسسات وابسته به دولت نيز داراي مديريت روابط عمومي با زير مجموعه گستردهاي در كشور هستند و طبق آمار موجود تا سال 1374 بيش از حد 50 هزار نفر نيروي انساني در سراسر كشور در حرفه روابط عمومي مشغول بكار هستند و پيشبيني ميشود در آينده نزديك همه سازمانها براي استفادهي مطلوب و بهينه از همه امكانات و منابع خود، نيازمند تعريف ويژه جايگاه روابط عمومي در سازمان خود باشند.
حرفه روابط عمومي بين 25 حرفه برتر جهان
در عصر ارتباطات، روابط عمومي جايگاه ويژهاي در ارتباطات درون و برون سازمان پيدا كرده است و هر مديري كه آشنا به اصول مديريت باشد به اين نتيجه ميرسد كه بايد به جايگاه ويژه روابط عمومي در اداره كارآمد سازمان متبوع خود توجه كند.
در واقع گستردگي و پيچيدگي روابط اجتماعي، توجه به روابط عمومي را در فرآيند تأثير گذاري امر اجتناب ناپذيري كرده است و هر چه بر پيچيدگي ارتباطات اجتماعي افزوده ميشود به همان ميزان بيشتر بر اهميت و نقش روابط عموميها آگاه ميشويم.
بنابراين با توجه به اهميتي كه روابط عموميها در ارتباطات سازماني در چند دهه اخير پيدا كرده است چندي قبل شركت "Fast Company" در جديدترين تحقيقات و پژوهشهاي خود، حرفه روابط عمومي را جزو 25 شغل برتر جهان در سال 2007 معرفي كرد. اين مركز طبق سنوات گذشته در تعيين مشاغل برتر جهان چهار فاكتور مهم را مورد بررسي قرار داده است كه عبارتند از:
ميزان دستمزد، سطح تحصيلات مورد نياز براي موفقيت در شغل، افق رشد شغلي و ميزان خلاقيت كه، مشاغل مختلف را بر اساس آن معيارها ارزيابي و رتبهبندي كرده است.
طبق فهرست ارائه شده توسط اين مركز 25 شغل زير جزو برترين مشاغل جهان در سال 2006 ميلادي شناخته شده است.
1- وكالت 2- مشاور مالي خصوصي 3- مدير فروش 4- تحليلگر سيستمهاي مديريتي 5- مدير سيستمهاي كامپيوتري و اطلاعاتي 6- مدير مالي 7- نماينده فروش در بخشهاي خدمات مالي، امنيتي و غيره 8- مدير بازاريابي 9- مهندس كامپيوتر و نرم افزار 10- متخصص ماساژ درماني ستون فقرات 11- مربي آموزش كودكان در مقطع پيش دبستاني 12- دانشمند علوم طبي و دارويي 13- دندانپزشك 14- تحليلگر تحقيقات و پژوهشهاي بازار 15- مدير خدمات بهداشتي و درماني 16- تحليل گر مالي 17- تهيه كننده و كارگردان 18- نماينده فروش واحدهاي عمده فروشي و توليدي 19- مديريت صنعتي يا مهندسي 20- مدير تبليغات 21- مدير خسارتها و سودها 22- روانشناس و مشاور مدارس 23- نماينده فروش مشاورين املاك 24- مدير آموزش و توسعه 25- مدير روابط عمومي
همانطور كه مشاهده ميشود رشته روابط عمومي در جديدترين ارزيابيها يكي از 25 شغل برتر است و ما بر آن شديم تا در اين نوشتار دلايل اهميت اين موضوع را بطور اختصار بيان كنيم.
ارتقاي افكار عمومي
عواملي از قبيل ارتقاي سطح دانش وتحصيلات، بهرهمندي از رسانهها و گسترش شهرنشيني در ارتقاي افكار عمومي نقش مؤثري ايفا ميكند و اين عوامل موجب ميشود كه سطح كنجكاوي، انتظارات و طرز تلقّي مردم از محيط اطرافشان ارتقا پيدا كند، كه در اين ميان روابط عمومي به عنوان پل ارتباطي ميان سازمان و مخاطبان نقش كليدي را دارد.
پويايي و خلاقيت
خلاقيت مديران روابط عمومي نيز از جمله مواردي است كه در مواجهه سازمان با افكار عمومي بسيار حايز اهميت است و در مباحث مديريتي از خلاقيت به عنوان يك عنصر مهم در ايفاي نقش مديران ياد ميشود. بنابراين روابط عموميها با توجه به نقش ارتباطي كه دارند بايد از عنصر خلاقيت بهرهمند باشند تا بتوانند بر چالشهاي فرا روي خود فايق آيند.
مردم محور و پاسخگو
مديران در ارتباطات برون سازماني با مردم روبرو هستند، بنابراين فلسفه وجودي روابط عمومي با مردم محوري تعريف ميشود و زماني يك روابط عمومي ميتواند به اين فلسفه وجودي عمل كند كه در برابر مردم پاسخگو باشند.
روابط عمومي آكادميك و مدرن
از جمله موارد ديگري كه ميتوان به آن اشاره نمود. خارج شدن روابط عموميها از حالت سنّتي و تبديل شدن به يك روابط عمومي علمي و مدرن است و تنها در كشور ما، امروزه بيش از 500 مدرس در سطح دانشگاههاي علامه طباطبائي، آزاد اسلامي و مديريت صنعتي در حال تدريس علوم روز روابط عمومي هستند.
در روابط عمومي آكادميك و مدرن كارشناسان روابط عمومي اين حرفه را به صورت تخصصي ميآموزند و روشها و شيوههاي بهبود ارتباط با سازمانها و ديگر موسسات به ويژه رسانهها را ياد ميگيرند. در روابط عمومي مدرن خبرنويسي، گزارش نويسي، مقاله نويسي، مصاحبه و ديگر تكنيكهاي روزنامه نگاري به عنوان يك ضرورت در ارتباط با رسانهها مطرح است. در روابط عمومي مدرن، مسئولان و كارشناسان روابط عمومي، كارگزاران رسانهها نيستند بلكه آنان با فراگيري تكنيكهاي روزنامهنگاري، خود خبرنگاراني هستند كه اصول روزنامهنگاري را در عصر ارتباطات به خوبي ميدانند.
وظايف روابط عمومي
در يك جمعبندي كلي وظيفه روابط عمومي مؤسسات را ميتوان به ترتيب زير طبقهبندي نمود:
1- اقدامات ارتباطي كارشناسانه طرحريزي شده ومستمر جهت انتقال پيام مديريت مؤسسه به گروهها و افرادي كه به نحوي براي مؤسسه اهميت دارند؛ عمدتاً اين گروهها و افراد را كه تجزيه و تحليل، بررسي و شناخت منافع، علايق، انتظارات، آرزوها و ويژگيهاي رواني و فرهنگي آنها جزء اولين وظيفه هر روابط عمومي است.
2- مراقبت، نظارت، بررسي عقايد و نظرات، خواستهها و گرايشهاي افراد و گروهها در مورد مسايل مربوط به سازمان و ارايه پيشنهادهاي كارشناسانه به مديريت در اين زمينهها، تا مديران تصميمات، خط مشيها و سياستهاي خود را با توجه به اطلاعات جامعه شناختي ارايه شده از سوي روابط عمومي اتخاذ كنند.
3- بررسي و كشف اثرات اجراي اقدامات موسسه بر روي گروهها و تجزيه و تحليل و پيشبيني واكنش مردم در هنگام اجراي سياستها و اقدامات موسسه و آماده سازي بيشتر اقدامات سازمان.
4- پيشنهاد جهت تصحيح آن بخش از خط مشيها، سياستها و روشها كه در تضاد و تقابل با منافع گروهها ويا عموم مردم قرار دارد و موجب عكسالعمل مخرب خواهد شد و ارايه راه حلهاي عملي همراه با دلايل مستند و كافي.
5- كشف و شناخت آن دسته از اقدامات سازمان كه در جهت منافع همگان است و تبليغ اين اقدامات و محور قرار دادن آنها در متون و پيامهاي ارتباطي تبليغي.
6- پيشنهاد برنامهها و روشهاي تازه كه هم در جهت منافع و علايق همگان و هم در جهت منافع سازمان است.
7- ايجاد تغييرات مورد نظر در دانش، عقايد، گرايشها و رفتار گروههاي داخل و خارج از سازمان
مشكلات فرا روي روابط عموميها
با نگاهي به يك تحقيق كه پيرامون آسيب شناسي روابط عموميها در يكي از استانهاي كشور صورت گرفته و به نوعي ميتوان آن را به ساير استانهاي كشور نيز تعميم داد در مييابيم كه مسايل زير هنوز هم به عنوان معضل در روابط عموميها وجود دارد.
- دخالت مستقيم وسليقهاي مديران در تعيين وظايف روابط عمومي مربوطه
- بهرهگيري از كارمندان غير متخصص، عليرغم وجود خيل عظيم فارغالتحصيلان رشته روابط عمومي
- عدم پذيرش روابط عمومي به عنوان نهاد پاسخگو در برابر افكار عمومي
- كمبود بودجه و اعتبارات در روابط عمومي براي تأمين امكانات و ابزارهاي لازم و فنآوري روز
گردآورنده : احمد دانش چراغعلی خانی
کارشناس و مدیر روابط عمومی سازمان صنایع و معادن خراسان رضوی
منابع:
نشریه روابط عمومی / انجمن روابط عمومی ایران
کتاب روابط عمومی / مولف : دکتر میرسعید قاضی
کتاب روابط بازوی توانمند مدیریت / انجمن روابط عمومی استان کرمان
www.mim.gov.ir
نوشته شده توسط: yahyaee در March 17, 2008 09:20 AM