January 17, 2007 08:54 AM
زنان ، اينترنت و آموزش الكترونيكيh3>
زنان ، اينترنت و آموزش الكترونيكي
فهيمه علميه
شركت آب و فاضلاب استان تهران
f_elmieh@yahoo.com
كليد واژه ها : آموزش زنان – آموزش الكترونيكي (elearning )- اينترنت – آموزش مجازي – دانشگاه مجازي – آموزش از راه دور- ضرورت آموزش زنان –تسهيلات آموزشي – آموزش مبتني بر وب
چكيده
ارتقاء نقش و جايگاه ارزنده زنان و ظرفيت سازي لازم جهت افزايش مشاركت آنها در فعاليتهاي اجتماعي به عنوان نيرو هاي كار آمد و همچنين ارتباط نزديك و تنگاتنگ اين قشر با بسياري از گروههاي سني و گستردگي دامنه فعاليت آنها از ضروري ترين رويكردهاي برنامه هاي توسعه كشورها محسوب مي گردد.
زنان نيمي از جمعيت جهان را تشكيل مي دهند و بالغ بر سهم بالايي از جمعيت كشور ما شامل زنان است. نقش زنان بدليل جايگاه ويژه اي كه در خانواده دارند بسيار حائز اهميت مي باشد . آموزش الكترونيكي براي زنان كه به عنوان هسته مركزي خانواده نقش محوري را در تربيت نسل هاي آينده بر عهده دارند ، درآفرينش انگارهاي فرهنگي والگو هاي رفتاري و حركت كشور بسوي توسعه پايدار نقش موثري دارد.
زنان بدليل بستر فرهنگي جامعه و مسئوليت هاي سنگيني كه بر عهده دارند در امر آموزش، چالش ها و محدوديت هايي پيش رو دارند و آموزش الكترونيكي فرصت ها و چشم اندازهاي جديدي را براي آنها به ارمغان آورده است.
تسهيلات آموزش الكترونيكي از قبيل سهولت دسترسي به منابع آموزشي ، كاهش زمان و هزينه رفت و آمد ، امكان دسترسي در هر زمان(شبانروزي) و هر مكان(هر نقطه از جهان)، امكان ثبت فعاليتها و پيگيري پيشرفت دانشجويان توسط استاد ، حق انتخاب دانشجويان در تعيين دوره هاي آموزشي و.... با توجه به مسائل و محدوديت هاي زنان، تحولات شگرفي را در آموزش زنان ايجاد مي كند.
مقدمه
زنان كشور ما نيمي از افراد جامعه را تشكيل ميدهند و سازندگان و پرورش دهندگان نسلهاي آيندهاند و منبع انساني بالقوه مهمي در توسعه علمي، اجتماعي و فرهنگي كشور محسوب مي شوند بنابراين بايد در نظر گرفتن جايگاهشان در نظام اسلامي و شناخت موقعيت كنوني آنان به گونهاي برنامهريزي شود تا امكان پرورش كامل استعدادهايشان مهيا شود و با كاهش فاصله قابليتهاي علمي زنان و مردان، بسياري از مشكلات فرهنگي ـ اجتماعي و اقتصادي را حل نمود و از طرفي تمام اعضاي خانواده و اجتماع در بهرهوري از آن سهيم خواهند شد
در اغلب كشورهاى جهان سوم دختران و زنان از بى سوادى و يا كم سوادى نسبت به مردان رنج مى برند. به همين دليل در استفاده و دسترسى به فناورى هاى ارتباطى نيز محدوديت هاى زيادى دارند. اين نابرابرى بين زنان و مردان ريشه در عدم آموزش، فقر و دسترسى نامناسب زنان به تكنولوژى است. اين درحالى است كه فناورى هاى ارتباطى ظرفيت هاى بسيار مناسب و بالايى جهت پركردن شكاف و نابرابرى بين زنان و مردان دارند و اگر چنانچه زنان بتوانند معلومات و دانش كامپيوترى خود را ارتقا دهند مى توانند جايگاه شايسته ترى را در جامعه براى خود فراهم نمايند. از آنجا كه كسب مهارت هاى فناورى هاى اطلاعات و ارتباطات تقريباً تماماً به سواد ارتباط دارد، لذا مى بايد برنامه ريزى هاى گسترده اى در خصوص افزايش سطح سواد زنان در سطح دنيا و كشورهاى عقب مانده صورت گيرد.
پيشرفت روزافزون تكنولوژي وخصوصاً تكنولوژي اطلاعات باعث تغييرات بسياري در زمينه آموزش الكترونيكي شده است عواملي چون كاهش هزينه آموزش، سهولت حضور در كلاس هاي آن لاين،تنوع دروس،زمان انتخاب آن،كاهش هزينه رفت وآمد وانعطاف پذيري زيادآموزش الكترونيكي در گسترش اين دروس واستقبال جامعه از اين دروس بي تأثير نبوده است. با برنامه ريزي گسترده از اين طريق آگاهي زنان جامعه ارتقاء يافته و زنان مي توانند نقش عظيمي در پيشبرد اهداف جامعه ايفا نمايند.
در اين گزارش ابتدا ضرورت آموزش زنان و زمينه سازي براي آموزش زنان از طريق اينترنت (آموزش الكترونيكي) و تجربيات ديگر كشورها در اين زمينه و نهايتاً راهكارها و چالشهاي موردنظر ارائه گرديده اند.
ضرورت آموزش زنان
زنان به عنوان نيمي از پيكره جامعه ميتوانند نقش عظيمي در پيشبرد اهداف جوامع ايفا نمايند. درحالي كه دين مبين اسلام نيز حقوق حقه اين قشر از جامعه را همواره موردتأكيد و جانبداري قرار داده است ، با كمال تأسف درفراز و نشيب تاريخ ، ملاحظه ميكنيم اين مسأله كه زن جزء حقيقي وعضو كامل جامعهي انساني است ، ناديده انگاشته شده و نگرشهاي منفي موجب حاشيهنشين شدن زنان گشته است .
گفتني است كه سطح پائين سواد زنان نه تنها بر زندگي زنان در اين جامعه، بلكه بر خانوادة آنها و وضع اقتصادي جامعه نيز تأثير منفي گذارده است. مطالعات بعمل آمده در اين زمينه، نشان مي دهد آندسته از زناني كه از توانايي خواندن و نوشتن برخوردار نمي باشند در مقايسه با ساير زنان از استعداد باروري (حاملگي) و ميزان مرگ و مير بالاتري برخوردار مي باشند.آنها همچنين ازشرايط تغذيه اي و درآمد پائيني برخوردار بوده و در مقايسه با ساير زنان جامعه (زنان خانه دار) از استقلال فردي كمتري بهره مند مي باشند.
جداول آماري نشان مي دهد كه نرخ مرگ و مير نوزادان با سطح آموزش و سواد مادران در ارتباط مستقيمي بوده و بعلاوه، كم بودن تعداد جمعيت باسواد نيز مانع بزرگي در جهت رشد اقتصادي جامعه تلقّي مي گردد.
واقعيت اين امر را حكايت ميكند كه زنان دوسوم از كارهاي دنيا را بردوش دارند ولي فقط صاحب يك سهم درآمد و يك صدم داراييهاي جهان ميباشند .!
نقش پراهميت زنان خانهدار دراقتصاد خانواده و بازده خصوصي واجتماعي بالاي آموزش خانهداري به زنان و دختران، ضرورت طرحي را در ساختار نظام آموزش رسمي و همچنين در قالب آموزش غيررسمي ايجاب مينمايد .
سياستهاي آموزشي قادرند رفتارهاي اقتصادي افراد را تحت تأثير قرار دهند و درجامعه و خانواده نتايج پرباري به دنبال داشته باشند .
درحال حاضر عليرغم تلاشهاي علمي و فرهنگي ملل متحد (يونسكو) در راستاي ترويج آموزشي و القاي فرهنگ مشاركت يكسان و برابر زنان و مردان درتحقق توسعه پايدار، هنوزهم نابرابريهايي حاكم است از جمله :
70 % فقيران و 64 % بيسوادان جهان را زنان تشكيل ميدهند .
زنان آموزش ديده و تحصيل كرده در كشورهاي درحال توسعه كمتر از يك هفتم مشاغل مديريتي را اشغال كردهاند.
- ترك تحصيل دختران درخانوادههاي كمدرآمد ، به منظور تأمين هزينه تحصيل پسرانخانواده در زنجيرهي محتواي آموزشي پيرامون آموزش اختصاصي دختران و زنان حلقههاي مفقودهاي وجود دارد كه اميد است مورد توجه قرار گيرد،اين امر ميتواند تحول عظيمي در آموزش رسمي محسوب گردد .
براي پيشبرد جامعه به سوي توسعهپايدار ، هميشه ارائه آمار و ارقام حضور دختران و زنان در مراكز آموزشي ، نميتواند اميدوار كننده باشد . بديهي است آموزشهاي غيررسمي براي گروههاي زنان جامعه اعم از شاغل و خانهدار ضرورت فراوان دارد .
نرخ باسوادي و بيسوادي مردان و زنان
مجموع افراد باسواد 11 2/13 7/19 6 /25 2 /33 6 /40 7/47
نرخ بي سوادي مردان 4 /1 9/4 2/4 9 /3 6 /3 1/3 8/2
نرخ بي سوادي زنان 5/6 8/7 8/6 6 /6 4/6 6 5/5
منبع : كتاب سال آماري كشور ، مركز آمار ايران
(1-pp3)
زمينه هاي آموزشي زنان از طريق اينترنت
عدم دسترسي زنان به منابع ثروت، منزلت، قدرت و اطلاعات در همه عرصههاي زندگي جامعه ايراني آشكار و مشهود است. اين در حالي است كه مسؤولان، دست اندركاران و برنامهريزان معتقدند كه فناوري اطلاعات از لحاظ جنسيتي بيطرفانه است. آمار سال 84 نشان ميدهد كه هفت ميليون كاربر فعال اينترنت در كشور وجود دارد كه طي دو سال آينده به بيش از 15 ميليون نفر افزايش خواهد يافت. از تفكيك جنسيتي كاربران اينترنت در كشور آمار دقيقي وجود ندارد اما بر اساس آمارهاي غيررسمي و گفتههاي شفاهي، تعداد زنان كاربر اينترنت در همه جاي دنيا و از جمله ايران در مقايسه با كاربران مرد كمتر است.
زنان فقط 6 درصد كاربران اينترنت را در خاورميانه تشكيل ميدهند. اما بيشترين شكاف جنسيتي را در كاربرد اينترنت طي دهه 1990 مشاهده ميكنيم. به هر رو رشد روزافزون استفاده از اينترنت در جهان، زندگي انسان را با تغييرات جدي و شرايط نوين مواجه ساخته است و هر روز شاهد افزايش تعداد كاربران اينترنت در ايران هستيم و نميتوان از تأثير اين فناوري به جامعه زنان چشمپوشي كرد. اما از آنجا كه در كشور ما مانند ساير پديدههاي جهاني، درك درست و علمي از فناوريهاي نوين وجود ندارد، استفاده از اينترنت نيز به لحاظ كيفي و كمي دچار چالش است.
طبق بررسيهاي ميداني كه صورت گرفته است زنان در استفاده از اينترنت به چهار طريق عمل ميكنند. دختران جوان، دريافت و ارسال پست الكترونيكي، خريد كالا و سرگرمي را بيش از پسران ترجيح ميدهند. گروهي ديگر از زنان از طريق وبلاگنويسي، به دنياي مجازي وارد ميشوند. در سالهاي اخير، افزايش وبلاگنويسي در ميان زنان، نشانگر ميل روزافزون زنان در استفاده از اينترنت به عنوان زباني گويا براي بيان دردها، نقطه نظرها و حرفهايشان است.
گروهي ديگر از زنان نيز، در طراحي وب فعاليت ميكنند كه تعداد كمي از كاربران را تشكيل ميدهند. اما گروه چهارمي از زنان نيز از اينترنت به منظور تجارت استفاده ميكنند و يا در شرايطي دست به كارآفريني ميزنند.
گسترش تجارت الكترونيك كه چندان نگاه جنسيتي در آن دخالت ندارد، در تشويق و ترغيب اين گروه از زنان نقش به سزايي دارد. موضوع ديگري كه قابل تأمل است، نقش اشتغال يا عدم اشتغال زنان در كاربري اينترنت است. زنان شاغل بيشترين استفاده كننده از اينترنت محسوب ميشوند در حالي كه دسترسي مردان به اينترنت آمار آنان را در كاربري اينترنت افزايش داده است. اگر نگاه دقيقتري داشته باشيم ميبينيم كه همه ادارات، سازمانها و... به اينترنت و كامپيوتر تجهيز شدهاند و از آنجا كه مردان آمار بيشتري در زمينه اشتغال به خود اختصاص دادهاند دسترسي آنان به اينترنت را افزايش داده است و به همين علت سهم مردان كاربر از زنان بيشتر است.
البته آنچه كه زنان جامعه ما بويژه در شهرهاي كوچك را از كاربري اينترنت محروم يا محدود كرده است، پايين بودن سطح سواد، وضعيت اقتصادي، درآمد خانواده، هنجارهاي فرهنگي و اجتماعي نواحي مختلف كشور است. تعداد كاربران زن در شهرهاي بزرگ به مراتب از شهرهاي متوسط و كوچك بيشتر است.
اين در حالي است كه همين تعداد زنان كاربر در شهرهاي بزرگ آشنايي وسيعي از اينترنت ندارند و استفاده آنان محدود به مواردي خاص است. به طور كلي كاربران زن اينترنت را قشر شاغل، تحصيلكرده و جوان تشكيل ميدهد. و زنان خانهدار و غيرشاغل كاربر حرفهاي و مستمر اينترنت محسوب نميشوند. به هر صورت استفاده از اينترنت توسط زنان آثار زيادي را متوجه جامعه زنان كشور ميكند.[در حالي كه زنان شاغل بيشترين استفاده كنندگان از اينترنت محسوب ميشوند مردان دسترسي بيشتري به اينترنت دارند]
دهكده جهاني، كاركردها، نقش، ديدگاه و عملكرد زنان را متأثر كرده است، در حالي كه هنوز جامعه ايران ميان سنت و مدرنيته دست و پا ميزند و چنين تضاد حاكمي، بر نگاه و كاركرد زنان جامعه تأثير متضادي برجاي ميگذارد. البته هر تعداد از زنان که براي دستيابي برابر جنسيتي در كاربري اينترنت تلاش كنند، با موانعي جدي برخورد مي کنند. عدم آشنايي با زبان انگليسي، موقعيت جغرافيايي، عدم وجود امكانات مناسب با هزينههاي سختافزار و نرمافزار و نگهداري، عدم آشنايي به مهارتهاي انتشار و جستجوي اطلاعات و مهارتهاي ويژه رايانه و همچنين آگاهي محدود زنان در زمينه انواع فرصتهاي فراهم شده به وسيله فناوري اطلاعات و ارتباطات از جمله موانع قابل لمس در اين زمينه است. توانمندسازي و آموزش زنان كه يكي از محورهاي برنامه چهارم توسعه و چشمانداز بيست ساله آينده است، تغييرات كمي و كيفي كاربران زن اينترنت را رقم خواهد زد البته به شرطي كه موانع موجود از پيش روي زنان جامعه اطلاعاتي برداشته شود و تنها توجه و اهتمام به چنين مهمي از سوي دولت و نهادهاي وابسته نميتواند گرهگشاي چنين وضعيتي باشد.
براي پيشبرد جامعه به سوي توسعهپايدار ، هميشه ارائه آمار و ارقام حضور دختران و زنان در مراكز آموزشي ، نميتواند اميدوار كننده باشد . بديهي است آموزشهاي غيررسمي براي گروههاي زنان جامعه اعم از شاغل و خانهدار ضرورت فراوان دارد .
• زمينههاي آموزش زنان در مسيرتوسعه شامل موارد ذيل ميباشد :
الف) توسعه اجتماعي
ب ) توسعه اقتصادي
ج ) توسعه فرهنگي
در رابطه با توسعه اجتماعي ، نقش آموزش زنان حائز اهميت است . از جمله مواردي كه مي توان ذكر كرد بررسي دقيق چگونگي رابطه بين جمعيت و توسعه ميباشد كه در برنامهريزيهاي آتي توجه به آن ضرورت دارد .
• آگاه ساختن زنان و آموزش زنان در زمينه امور فرهنگي و عناصر مربوط به آن ، موجب پويايي در زندگي فردي و اجتماعي آنان ميگردد و در مجموع سطح فرهنگ جامعه را ارتقاء ميبخشد .
• زناني كه فرصت تحصيلي و آموزش براي آنان فراهم شده از قيد برخي اعتقادات منفي فرهنگي كه ريشه در خرافات دارند ، رهيدهاند .
• اقدام جهت خودباوري زنان ، شناخت ابعاد وجودي و جايگاه زن در هستي همگام با اصلاح نگرشها در جامعه از ضرورتهاي برنامهريزي توسعه به شمار ميرود .
• محور اصلي در آموزش و پرورش حساس به جنسيت دستيابي برابر دختران و پسران به فرصتهاي آموزشي در ابعاد مختلف است .
• بسياري از نظريهپردازان و برنامهريزان بر اين باورند كه برنامههاي توسعهاي پاسخ به جنسيت بايد به عنوان جزء لاينفك برنامههاي توسعه محسوب شوند .
• امروز يكي از پارامترهاي مهم در سنجش توسعه كشورها ، شاخص توسعه برمبناي جنسيت است .
• زمينه هاي آموزشي غيررسمي :
- آموزش قوانين حقوقي به زنان
با توجه به مشکلاتي که زنان کشور با آنها دست به گريبان هستند ، ضرورت آموزشهاي حقوقي بصورت گسترده برايشان بيشتر از قبل احساس مي شود. در شرايط امروز جامعه لازم است در رابطه با مسايل حقوقي زنان بيشتر در مواردي مانند ازدواج ، طلاق، ديه ، نفقه ، حضانت ، ارث ، تعدد ازدواج ، ازدواج موقت و... آموزشهايي به آنها داده شود تا بدانند در هنگام بروز مشکل چگونه به حق وحقوق خود دست پيدا کنند.
- آموزش خانواده به زوجهاي جوان
- آموزش هاي بهداشتي
- آموزش هايي تربيتي –رفتاري
- آموزش زنان و زايمان
- آموزش قبل از ازدواج
(2-pp5)
elearning براي آموزش زنان
امروزه اينترنت به خاطر صرفه جويي در هزينه ، زمان ، رفت و آمدها و ... در اكثر كاربردها نظير تجارت ، ارتباطات ، آموزش و غيره جايگاه ويژه اي پيدا كرده است ، بطويكه استفاده از اينترنت در اكثر كاربردها امري اجتناب ناپذير مينمايد .
در حال حاضر انقلاب تكنولوژي عميقاً نحوه تفكر عمل و بسياري از فرآيندهاي كاري را در زندگي ما تغيير داده و تحولات بزرگ جامعه بشري ، ما را به سويي مي كشاند كه آموزش از راه دور امري اجتناب ناپذير خواهد شد و گاهاً ميتوان در اين عرصه فرصتهايي را يافت كه نتيجه فرآيند آموزش را غني تر نموده و چه بسا با در اختيار گرفتن امكانات كمك آموزشي ديداري و شنيداري پيشرفته در اين نوع آموزش ، دروس و ارائه مطالب را بسيار جذاب تر كرد . آموزش الكترونيكي (E-Learning) عبارت است از ارائه محتواي آموزشي و تجربيات اساتيد مجرب هر رشته از طريق تكنولوژي الكترونيك به دانشجويان علاقه مند ، كه اين دانشجويان ميتوانند در هر نقطه جهان از اين آموزشها بهره مند گردند .
از نگاهي ديگر يك سيستم آموزش از راه دور كاري جديد و هنرمندانه و راه حلي جامع ميباشد كه به موسساتي كه خواهان حركت در مسير تكنولوژي روز و تغيير روشها و محيط هاي آموزشي خود هستند ، امكان دستيابي به شيوه هاي نوين آموزشي را فراهم مينمايد.اصطلاح آموزش الكترونيكي، شامل ليست بزرگي از كاربردها و عملكردها از جمله آموزش مبتني بر وب (web based training)، آموزش مبتني بر كامپيوتر ، كلاسهاي مجازي (Virtual classroom)، و همكاريهاي الكترونيكي (Digital cooperation) است.
آموزش از راه دور هم اكنون سالها است كه در دنيا متداول و رايج است . اما تركيب اين نوع آموزش با اينترنت منجر به ابداع روش جديدي از نحوه تدريس به نام e-learning شده است ، اين آموزش الكترونيكي در عين حال كه بسيار موثر و كار آمد است از لحاظ تجاري نيز مقرون به صرفه بوده و به سرعت قابل دسترسي براي تمامي افراد از هر قشر و موقعيتي مي باشد .
در اين روش با استفاده از ارتباط دو طرفه در اينترنت مشكل محدوديت زماني مرتفع شده و ارتباط ميان استاد و دانشجو و همچنين همكلاسيها مستقل از زمان و و مكان خواهد بود . در اين سيستم آموزشي دانشجويان ميتوانند از طريق اينترنت در مركز ثبت نام نموده ، از ميان دورس ارائه شده انتخاب واحد نمايند ، جزوه درس مورد نظر را مطالعه نموده و از جلسات درس استاد استفاده نموده و در آخر دوره نيز امتحان بدهند .
همچنين ميتوانند هر روز و هر لحظه كه اراده نمايند با استاد و همكلاسيهاي خود ارتباط برقرار نموده و به تبادل نظر و مباحث گروهي پيرامون مفاد درسي و يا تمرينهاي داده شده از طرف استاد ، بوسيله اينترنت بپردازند .
مزاياي مهم آموزش الكترونيكي
امروزه با پيدايش آموزش الكترونيكي ، تصورات قبلي در زمينه نياز به وجود امكانات فيزيكي بسيار براي امر آموزش و يادگيري در سطح عمومي و آموزش عالي دچار تحول ودگرگوني جدي شده است.
اكنون با به صحنه آمدن دانشگاهها و مراكز آموزش الكترونيكي ، امكان يادگيري در هر زمينه اي ، براي هر فردي در هر زمان و مكاني به صورت مادام العمر فراهم شده است.
در شرايط جديد ، نياز به تاسيس ساختمانهاي و امكانات فيزيكي و صرف هزينه هاي گزاف نبوده و دانشجويان و مدرسان نياز به ترك منزل و يا محل كار خود براي حصور در كلاسها ندارند.
افزون بر اين ، ساعات شروع و خاتمه كلاسها ثابت نبوده و دانشجويان هر زمان كه بخواهند ميتوانند وارد كلاس شده و تا هر زمان كه لازم باشد حضور در كلاس را ادامه دهند .
در اين روش شما ميتوانيد هر روز و هر لحظه كه اراده نماييد با استاد و همكلاسيهاي خود ارتباط برقرار نموده و به تبادل نظر و مباحث گروهي پيرامون مفاد درسي و يا تمرينهاي داده شده از طرف استاد ، بوسيله اينترنت بپردازيد .
يكي از نكاتي كه در اين روش از آموزش توجه افراد بسيار زيادي را به خود جلب كرده است ، آزادي در انتخاب موضوعات و سر فصلهاي مورد علاقه افراد است . در اين روش هيچ كس براي آموزش حد و مرزي روشن ندارد و به راحتي ميتواند به اطلاعات تمامي رشته هاي علمي در حداقل زمان ممكن دسترسي پيدا كند.
به طور خلاصه ميتوان گفت كه مراكز آموزش الكترونيكي ، محدوديتهاي مراكز آموزش سنتي را نداشته و در بسياري از جهات مزاياي زيادي نيز نسبت به آنها دارند .
به طور كلي ميتوان اين مزايا را بصورت زير برشمرد:
1- عدم نياز به حضور فيزيكي استاد و دانشجو در كلاس درس:
از آنجا كه در اين نوع دانشگاه كليه ارتباطات از طريق اينترنت انجام مي شود، لزومي به حضور استاد و دانشجو در كلاس نيست، تنها كافيست دانشجو يا استاد از طريق يك دستگاه كامپيوتر از منزل يا نزديكترين مركز متصل به اينترنت، به سايت متصل شوند و از امكانات آن استفاده كنند. اين امر خود سرمنشاء مزاياي ديگري است، چرا كه با اين اوصاف ديگر نيازي به صرف هزينه براي ساختمان سازي مجتمع هاي آموزشي نيز نخواهد بود. از سوي ديگر در شهرهاي بزرگ منجر به كاهش رفت و آمد در شهر و در نتيجه كمتر شدن ترافيك شهري و آلودگي هوا مي شود.
2-عدم وابستگي كلاس درس به زمان خاص :
هر چند كه اين سيستم آموزشي از تكنولوژيهاي Teleconferencing و مانند آن را نياز به حضور در پشت كامپيوتر در زمانهاي خاصي دارد، پشتيباني مي كند، ولي قسمت اعظم سيستم آموزشي مبتني بر دروسي است كه هر زمان دانشجو اراده كند مي تواند به سايت مركز متصل شود و دروس را دريافت كند. بنابراين اين سيستم براي افراد شاغل كه وقت آزاد محدودي براي تحصيل دارند كاملاً مناسب است، چرا كه در هر ساعتي از شبانه روز مي توانند به سايت مراجعه و دروس مورد نظر را دريافت كنند.
3-كيفيت بالاتر ارائه دروس آموزشي :
در روش سنتي ، درس توسط يك استاد ارائه مي شود كه اين امر مطلوب نيست، چرا كه كيفيت مطالب ارائه شده در كلاس به پارامترهاي زيادي وابستگي پيدا مي كند. به عنوان مثال اگر جلسه اي استاد درس كسالت داشته باشد اين مساله مي تواند بر كيفيت مطالب ارائه شده در آن جلسه تاثير منفي بگذارد. همچنين پارامترهاي محيطي از قبيل سرما، گرما و .... نيز مي تواند بر كيفيت آموزش تاثير منفي بگذارد . در حالي كه در سايت اين مشكلات وجود نداشته و در اين سايت دروس توسط اساتيد كاركشته ويا حتي تيم هاي مجربي متشكل از اين اساتيد آماده مي شوند و با استفاده از تكنولوژيهاي مدرن و متنوع چند رسانه اي بنحو مطلوبي ارائه مي شوند. علاوه بر آن ممكن است دانشجو در كلاس سنتي بر اثر مسائلي، گيرايي خوبي نداشته باشد و چون مطالب فقط يكبار ارائه مي شود، بنابراين كيفيت آموزش پايين مي آيد، در صورتيكه در سايت اين محدوديت وجود ندارد و دانشجو مي تواند به كرات مطالب ارائه شده در جلسه را مشاهده كند و از اين لحاظ كيفيت آموزش بهبود مي يابد.
4-پشتيباني از تعداد زياد دانشجويان در يك كلاس :
در مراكز آموزشي معمولي معمولاً به خاطر محدوديت ظرفيت كلاسها و همچنين بازدهي اين مشكل وجود دارد كه دانشجويان ممكن است به خاطر تكميل ظرفيت كلاسها نتوانند در دروس مورد علاقه خود ثبت نام كنند. اين مشكل طبعاً در سايت آموزش الكترونيكي وجود ندارد و دانشجويان ثبت نام شده در يك كلاس درس مي تواند هزاران نفر باشد كه تحقق آن نيازمند سخت افزارهاي فوق العاده پيشرفته است.
5-بالا بردن سطح علمي جامعه بخصوص نسل جوان :
در دانشگاههاي واقعي معمولاً بخاطر محدوديت امكانات از لحاظ مكان، اساتيد و .... هر ساله تعداد محدودي از طريق آزمونهايي كه برگزار مي شود موفق به ورود به دانشگاه مي شوند كه بدين ترتيب خيل عظيمي از كساني كه در آزمونها شركت مي كنند شانس ادامه تحصيل در دانشگاه را از دست مي دهند. ولي در مراكز آموزش الكترونيكي اين محدوديتها وجودندارد. بنابراين تمامي افراد علاقمند به تحصيل شانس ادامه تحصيل را در آنها پيدا مي كنند كه اين امر مطمئناً در بالا بردن سطح علمي و فرهنگي جامعه جوان كشور ميتواند بسيار مؤثر باشد.
6-دسترسي Online به كتابخانه ديجيتال :
در مراكز آموزشي واقعي بخاطر محدوديت ، معمولاً نسخه هاي محدودي از يك كتاب به خصوص در كتابخانه ها براي استفاده دانشجويان نگهداري مي شود كه اين امر مشكلاتي ايجاد مي كند. فرضاً اگر چندين دانشجو نسخ هاي كتاب بخصوصي را براي استفاده از كتابخانه به امانت گرفته باشند مابقي دانشجويان شانس استفاده از آن كتاب را در زماني كه به امانت برده شده است را از دست مي دهند كه اين امر در مورد كتابهاي كمياب حادتر است. علاوه بر به مرور زمان كتابهاي موجود در كتابخانه به دليل استفاده نامناسب دانشجويان از آنها از بين مي رود يا كيفيت خود را از دست مي دهند. تمامي مسائل گفته شده براي مقالات و مجلات نيز صادق است. ولي در سايت آموزش الكترونيكي با استفاده از كتابخانه ديجيتال، تمامي كتب ، مقالات بصورت Online در اختبار دانشجو است و مشكلات مطرح شده در مورد محدوديت استفاده از آنها زمان خاص يا از بين رفتن آنها به مرور زمان در اينجا صادق نيست. البته اين امكان قبلا بصورت بسيار محدود در كالج بوجود خواهد آمد .
7-بالا رفتن ميزان اثر بخشي و بازده آموزشي :
در اين روش چون فرايند آموزش و يادگيري به صورت گروهي ميباشد و همچنين بخاطر ارتباط هميشگي بين خود دانشجويان و يا بين دانشجويان و اساتيد دوره ها و مباحث گروهي و انجام تكاليف بصورت گروهي و جمعي ، طبيعي است كه بازده آموزشهاي داده شده بيشتر از حالت آموزش فردي بوده و دانشجو رغبت بيشتري به يادگيري و تمرين از خود نشان بدهد. در اين سيستم چون كليه مباحث درسي و پرسش و پاسخها در بانكهاي اطلاعاتي ذخيره ميشوند ، بنابراين حتي اگر دانشجويي در اين مباحث گروهي شركت نداشته باشد ، باز هم ميتواند از نتيجه اين مباحث انجام گرفته بهره مند شده و مطالب زيادي را آنها ياد بگيرد.
با توجه مطالب بالا ، امكانات آموزشي در نظر گرفته شده براي بالا بردن بازده آموزش و استفاده بهينه تر از امكانات موجود را ميتوان به صورت زير بيان نمود :
1- جزوات درسي: جزوات درسي اين مركز اكثرا بصورت فايلهاي PDF طراحي شده و بصورت فايلهايي قابل دانلود كردن ، در اختيار دانشجويان قرار ميگيريد.
با توجه به كاربردي بودن دوره هاي آموزشي اين مركز ، اكثر جزوات آموزشي با استفاده از تصاوير راهنما و مثالها و تمرينهاي مختلف و همچنين امكانات صوتي ارائه ميگردد . البته با توجه به نوع دوره ها ، امكانات موجود در جزوه ها متغيير بوده و مثلا در جزوات مربوط به برنامه نويسي تاكيد اساتيد بيشتر بر روي تهيه مثالها و تمرينهاي خوب و قابل فهم معطوف شده و از حجم فايلهاي صوتي و انيميشن كاسته شده است .
2-حضور استاد دوره : با توجه به كاربردي بودن دوره ها ، سعي شده است كه از اساتيدي در اين مركز استفاده گردد كه تجربه كارهاي عملي و انجام پروژه هاي كاربردي را داشته و بجاي آموزش مطالب صرفا تئوري كه در هر كتابي پيدا ميشود ، تجربيات و آموخته هاي خود را بهمراه مطالب تئوري جذاب در اختيار دانشجويان دوره ها قرار دهند تا شركت كنندگان بتوانند هرچه بيشتر به نتيجه مطلوب برسند .
در سيستم آموزشي در نظر گرفته شده ، سعي ميشود كه دوره ها از حالت يكنواخت و بي تحرك كلاسهاي سنتي در آمده و بيشتر بر روي كارهاي گروهي تاكيد ميگردد و همچنين اساتيد بيشتر نقش يك راهنما و مدير را بازي كرده و در هرجلسه آموزشي سعي ميكنند كه تمرينهاي جديدي را در قالبها گروههاي كاري ارائه نموده و و در آخر هرجلسه نيز جوابهاي صحيح و بهترين روش را معرفي نمايند .
البته يكي از بزرگترين وظايف اساتيد دوره ها ، جواب دادن به سوالات متعدد دانشجويان بوده و سعي ميشود كه هيچ سوال بي جواب نمانده و به همه پاسخ قانع كننده اي داده شود.
3-تشكيل گروههاي كاري : در اول هر دوره استاد سعي ميكند كه دانشجويان را به گروههاي كاري مختلف تقسيم بندي نمايد تا در طول دوره تمرينهاي مختلفي به اين گروهها داده شده و يك رقابت سالم بين آنها برقرار گردد تا گروههاي براي يافتن بهترين جواب و نتيجه براي مسايل و تمرينهاي مطرح شده سعي بيشتري بكنند.
در خاتمه بهترين گروه هر دوره مشخص شده و به اعضاي آن گروه جوايزي از طرف مديريت مركز اهدا ميشود.
4- امكان بحث و تبادل نظر : در اين مركز براي هر دوره يك Forum اختصاصي در نظر گرفته شده و فقط دانشجويان آن دوره به آن دسترسي داشته و ميتوانند بحثهاي درسي خود را در آن مطرح نمايند . اينجا همان محلي است كه اعضا گروههاي كاري تعريف شده ميتوانند در آن باهمديگر بحث و تبادل نظر داشته و نتايج يافته ها و تحقيقهاي خود را آن بنويسند .
در حقيقت اين Forum ها محيط ارتباطي بين اعضا گروهها و همچنين دانشجويان و اساتيد را در طول كل دوره ها بر قرار نموده و با مراجعه به آن ميتوان براحتي كليه مباحث و سوال و جوابهاي انجام گرفته را در آن مشاهده نموده مطالب مورد نظر را از آنها استخراج نمود.
به بيان ديگر ميتوان گفت اين Forum ها همان نقش جزوه هاي نوشته شده در سر كلاسهاي سنتي را بعهده دارند ، فقط با اين تفاوت كه همه دانشجويان يك كلاس ميتوانند از اين جزوه با هم استفاده كرده و از نتايج كارهاي همديگر مطلع شده و مطالب زيادي را از همديگر ياد بگيرند.
5-گفتگوي آنلاين (چت نوشتاري) : در اين قسمت دانشجويان ميتوانند بصورت نوشتاري با هم و يا با اساتيد دوره ها ارتباط مستقيم داشته و به گفتگو بپردازند . اين گفتگو در زماني كه استاد آنلاين ميباشد (زمان برگزاري كلاسهاon line) اكثرا در اختيار استاد بوده و در بقيه زمانها دانشجويان ميتوانند از آن براي گفتگوي انلاين با همديگر استفاده نمايند.
6-سوال و جوابهاي درسي: در اين قسمت دانشجويان ميتوانند سوالها و مشكلات درسي خود را مطرح نموده و اين سوالها از طرف استاد دوره جواب داده شود . البته سعي ميشود كه سوال و جوابهاي با ارزش و مباحث خوب مطرح شده در Forum هاي اختصاصي دوره ها در انتهاي دوره جمع آوري شده و در اين بخش (سوال و جوابهاي درسي) ثبت گردند تا بتوان با مراجعه به اين سوال و جوابها در جريان كلي مباحث انجام گرفته در دورهاي قبلي قرار گرفت.
يكي ديگر از مزايا اين قسمت ، جلوگيري از اتلاف وقت اساتيد دوره هاي براي جوابگويي به سوالات تكراري ميباشد ، چرا كه استاد با ارجاع دادن دانشجويان به اين قسمت ، مي تواند از جوابگويي چندين باره به سوالاتي كه در دوره هاي قبلي جواب داده شده است ، بپرهيزد.
7- بانك سوالات امتحاني: در اين قسمت كليه سوالات امتحاني دوره هاي برگزار شده بهمراه پاسخهايشان ذخيره ميگردد تا دانشجويان با مراجعه با آنها از سطح سوالات امتحاني مطرح شده ، مطلع شده و هم اينكه ميتوانيد با جواب داده به آنها و مقايسه پاسخهايشان با جواب هاي درست ، اطلاعات خود را محك زده و سطح معلومات خود در آن زيمنه را بسنجند.
اين سوالات در انواع "چند جوابي ، تشريحي ، بدون جواب" طراحي شده و بهمراه جوابشان در اين قسمت ذخيره ميشوند . و به مرور زمان به گنجينه اربي بديل تبديل مي شود .
8- كتابخانه الكترونيكي: در اين قسمت سعي مي شودكه كليه Reference هاي لازم براي دوره هاي مركز ، گرد آوري شده و در اختيار دانشجويان قرار گيرد . فايلهاي موجود در اين كتابخانه اكثرا به فرمت PDF بوده و به زبان اصلي ميباشند
9- بانك نرم افزار هاي مرتبط : در اين قسمت سعي ميشود كه جديدترين نسخه كليه نرم افزار هاي لازم براي برگزاري دوره هاي آموزشي و همچنين ديگر نرم افزارهاي مرتبط را جمع آوري شده و در اختيار دانشجويان و ديگر علاقه مندان قرار گيرد . با توجه به اينكه نرم افزارهاي مركز آموزش مانند نمايشگر جزوه و نرم افزار مسنجر براي ارتباط آنلاين در كلاسها ، هميشه در حال تغيير و بهينه شدن ميباشند ، بنابراين شما ميتوانيد جديدترين نسخه هاي اين برنامه ها در اين قسمت پيدا نموده و دانلود نماييد.
همچنين كليه برنامه هاي و مثالهاي آماده شده توسط دانشجويان كلاسها در اين قسمت معرفي شده وقابل دانلود شدن هستند . به بيان ديگر دانشجويان ميتوانند نرم افزارهاي مفيد خود را نيز در اين قسمت قرار داده و بدين وسيله تخصص و تجربه خود را به اشتراك بگذارند.
10-پيشنهادات آموزشي دانشجويان : در اين قسمت دانشجويان ميتوانند انواع پيشنهادات آموزشي خود را مطرح نموده انجام آنها را در بين دانشجويان به راي بگذارند . اين پيشنهادات ميتوانند پيشنهاداتي مانند تاسيس يك دانشكده جديد يا برگزاري يك دوره آموزشي جديد و استفاده از اساتيد ديگر موسسه ها و يا ميتوانند اضافه نمودن امكانات آموزشي جديد به مركز باشند .
اين پيشنهادات در صورتي كه از طرف ديگر دانشجويان پذيرفته شده و تعداد كساني كه به آنها راي مثبت داده اند ، به حد نصاب رسيده باشند ، از طرف مديريت مركز پذيرفته شده و به اجرا گذاشته خواهند شد.
11-مقايسه اساتيد : در اين كالج براي دانشجويان امكان دارد براي يك مبحث از تدريس دو يا چند استاد استفاده كند اين امكان هم باعث مي شود اساتيد بدنبال افزايش سطح علمي خود و آراء مطالب بهتر جذابتر و به روزتر باشند (چيزي كه تقريبا در سيم سنتي اصلا وجود ندارد) و هم باعث مي شود دانشجو يك مطلب را با چند روش تدريس تجربه و يادگيري فعال و كامل داشته باشد .
12- تكاليف و تمرينهاي كلاسي : در اين قسمت كليه تمرينهاي درسي را كه از طرف اساتيد دوره ها بعنوان تكاليف كلاسي به دانشجويان داده ميشود بهمراه نتايج انجام آنها ، ثبت ميگردد. سوابق انجام كليه اين تمرينها در بانك اطلاعاتي مركز ذخيره شده و براي استخراج اطلاعات آماري و سوابق برگزاري دوره ها و همچنين ارزيابي بازده آموزشي از آنها استفاده ميشود .
13-ارزيابي اساتيد و دوره ها : در اين قسمت كليه اطلاعات آماري از برگزاري دوره ها و نتايج نظر سنجي ها در مورد كيفيت مطالب و تسلط اساتيد به موضوع دوره ها و ميزان رضايتمندي دانشجويان و غيره تجزيه و تحليل شده و توسط نمودارهاي مختلف نمايش داده ميشود .
14-نتايج امتحانات و گواهينامه ها: در اين قسمت كليه اطلاعات مربوط به نتايج برگزاري امتحانات پايان دوره كلاسها و نمرات كسب شده از طرف دانشجويان و همچنين نتايح انجام تكاليف كلاسي ، نمايش داده ميشود. در صورتي كه دانشجويان در امتحانات حضوري (بجاي شركت در امتحانات از راه دور) مركز نيز شركت كرده باشند گواهينامه هاي آنها نيز در اين بخش قابل نمايش ميباشد.
در زير شرايطي را كه دانشجويان براي استفاده از دوره هاي آمورشي اين مركز بايد دارا باشند بطور خلاصه بيان شده است :
1-دسترسي به يك كامپيوتر شخصي و نصب نرم افزارهاي لازم بر روي آن
2- دسترسي به اينترنت و آشنايي مختصر با نحوه كار با اينترنت
3-داشتن حس كار گروهي و حوصله لازم جهت فعاليت در گروههاي درسي
زيرساختهاي ضروري براي آموزش الكترونيكي
آموزش الكترونيكي مستلزم زيرساختهاي فراواني است كه عبارتاند از :
1. توسعه مهارتهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات در تمام سطوح جامعه براي عموم مردم؛
2. ترغيب و ترويج پژوهشهاي آموزشي در زمينه فناوري اطلاعات؛
3. گسترش كمي و كيفي در توليد نرمافزارهاي آموزشي؛
4. تجهيز مدارس و دانشگاهها به رايانه و دسترسي به شبكه جهاني؛
5. توسعه مراكز آموزش مهارتهاي اطلاعات و ارتباطات؛
6. تقويت زيرساختهاي شبكه اينترنت در كشور؛
7. گسترش سطح دسترسي عموم به رايانه و شبكه جهاني؛
8. توسعه فرهنگ استفاده از فناوري اطلاعات در امور روزمره.
معايب
علاوه بر ويژگى هاى آموزش الکترونيکى، منتقدان ضعف هايى نيز براى آن مطرح کرده اند که البته بخشى از موارد مطرح شده به مرور تا حدى بر طرف شده است دورى از ارتباطات جمعى در آموزش يکى از معايب مطرح شده براى آموزش الکترونيکى است که اين موضوع با گسترش کاربرد ويدئو کنفرانس ها و آموزش هاي جمعى و روش هاى آموزشى گروهى مبتنى بر وب تا حد زيادى برطرف شده است يکى ديگر از معايبى که براى آموزش هاى از راه دور از جمله آموزشهاى الکترونيکى بر شمرده مى شود، عدم ارتباط چهره به چهره است که البته با پيشرفت تکنولوژى ،اين عيب تا حدى زيادى برطرف شده و عدم ارتباط چهره به چهره يکى از ويژگى هاى آموزش الکترونيکى امروزى است وابستگى بيش از حد به تکنولوژى يکى ديگر از معايبى است که منتقدان براى آموزش الکترونيکى مطرح کرده اند بايد توجه داشت که هر روش آموزشى متکى بر عناصر خاص خود است وبا توجه به نوع و سطح تکنولوژى هاى امروزى اين وابستگى در ذات آموزش الکترونيکى وجود دارد و روز به روز نيز تشديد مى شود اين وابستگى همانند وابستگى آموزش هاى سنتى به انسان است با اين همه ، نبايد از نظر دور داشت که آموزش الکترونيکى قابليت ها و کاربردهاى خاصى دارد که بايد در جايگاه خود مورد توجه قرار گيرد .
ابزارهاي آموزش الكترونيكي
ابزارهاي آموزش الكترونيكي عبارتاند از:
- پست الكترونيك : با امكان پيوست نمودن فايل ، فرمت HTML ، پوشه هاي چند گانه ، شاخص گذاري پيامها ،مرتب سازي پيامها ،مسير يابي خودکار پيغامها ، آرشيو خودکار ، پشتيبان و بازيابي ، دفتر آدرس و صفحه کاربري زود آشنا
- وب گشت يا وب تور: تشريح کاربردهاي مبتني بر وب ، تحليل محصولات يک موسسه ، معرفي تسهيلات براي يافتن شغل ، معرفي رابط کاربري و جنبه هاي يک سايت
- تخته سفيد يا تخته هوشمند:با قابليتهاي ابزار ترسيم ، ويرايش ، صفحات چند گانه ، ذخيره سازي عناصر ، سرعت و بهره وري و وارد کردن تصوير
- اشتراک عمليات: با امکان به اشتراک گذاري برنامه ها ، پنجره ها براي تعامل با ديگر يادگيران و استفاده يادگيران
- ارائه: ارائه با تخته سفيد يا POWER POINT با قابليت ابزار يک طرفه يا دوطرفه ، امکان ارائه مکرر مطالب، آموزش مطالب پيچيده
- کنفرانس صوتي: تشريح مطالب، سخنراني، بيانيه هاي اطلاع رساني، اظهار عقيده، آواز، خواندن کتاب، قضاوت كردن
موارد کاربرد دو طرفه : جلسه پرسش پاسخ و جلسات مذاکره و غيره
- ويديو كنفرانس: اين روش قابليتهايي مثل استفاده از وسايل كمك آموزشي نظير رايانه، دوربين، پروژكتور، ميكروفون، و برقراري ارتباط زنده بين فراگير و متخصصين و معلمان را فراهم ميسازد.
- سيستم ماهوارهاي: اين سيستم از يك هاب (فرستنده) و يك ايستگاه زميني (گيرنده) تشكيل شده است. در اين روش براي آموزش از راه دور، از يك پروژكتور، يك صفحه نمايش و رايانهاي كه از طريق ماهواره به يك شبكه متصل شده، استفاده ميشود.
در آموزش مبتني بر وب يا آموزش مجازي، فراگيران ميتوانند از طريق اينترنت در مركز ثبتنام كنند، از دروس ارائهشده انتخاب واحد نمايند، جزوه درسي موردنظر را مطالعه كنند، از جلسات درس استاد استفاده نمايند و در پايان دوره نيز امتحان دهند. در اين سيستم آموزشي فراگيران ميتوانند هر روز و هر لحظه كه مايل باشند با استاد و همكلاسيهاي خود ارتباط برقرار كنند و با تشکيل گروههاي مباحثه، به تبادل نظر درباره مفاد درسي و تمرينات خود با استفاده از اينترنت بپردازند. محتويات دروس ممكن است از طريق اينترنت، يا با استفاده از ويديو و تصاوير دوطرفه (تعاملي) انتقال يابند. ممكن است تلويزيونهاي كابلي يا ماهوارهاي، رسانههاي انتقالدهنده اين مواد درسي باشند؛ يا منابع درسي بر روي لوح فشرده يا نوار ويديويي يا ديويدي يا تركيبي از اين روشها، در اختيار فراگير قرارگيرند.
در اين سيستم آموزشي قسمت اعظم آموزش، مبتني بر دروسي است كه هر زمان كه فراگير اراده كند ميتواند به سايت مركز متصل شود و آن دروس را دريافت كند. فراگير ميتواند چندين بار، مطالب ارائهشده را مشاهده كند. در اين سيستم ممكن است افراد ثبتنامشده براي يك درس، هزاران نفر باشند. آموزش در اين سيستم كاملاً فعال است. آموزش الكترونيكي ثابت كرده كه 20 تا 25 درصد ميزان يادگيري را نسبت به روشهاي سنتي آموزش، افزايش ميدهد
(3-pp8)
زمينه سازي فرهنگي زنان براي رو آوردن به اينترنت
يكpc (كامپيوتر شخصى) يك خط تلفن، يك كارت اينترنت، دستى كه روى «ماوس» قرار مى گيرد و انگشتانى كه روى دكمه هاى كى بورد فرود مى آيند، چند كلمه اى كه تايپ مى شود همراه با چشمهاى جست وجوگرى كه به مانيتور دوخته شده؛ اين تمام ابزار و مهارتهاى لازم براى ورود به دنياى جديد است. دنيايى كه مفهوم ديگرى براى آزاديهاى فردى پديد آورده است. نحوه تفكر انسان را تغيير داده و جهان را در عين وسعت چنان محدود كرده كه با انسان با ورود به دنياى اينترنت آن را در كف خود مى بيند و حس عجيبى از آزادى نصيبش مى شود. آزادى اين كه با چندساعت گشت و گذار دراينترنت به هر كجا كه مى خواهد برود. هر تجربه اى را لمس كند. بخواند، ببيند و با آدمها ارتباط برقرار كند.
كار بران ايرانى اينترنت محدودند، اما اين تعداد رو به افزايش است. آمار سال۸۴ از وجود هفت ميليون كار بر فعال اينترنت در كشور خبر مى دهد. طبق برآوردهاى صورت گرفته شمار كاربران اينترنت طى دو تا سه سال آينده به بيش از ۱۵ميليون خواهد رسيد.
از تفكيك جنسيتى كاربران اينترنت در كشور آمار دقيقى در دست نيست اما براساس آمارهاى موجود در اينترنت، تعداد زنان كاربر اينترنت در همه جاى دنيا و از جمله ايران در مقايسه با كاربران مرد كمتر است.
بيش از آنكه ميزان استفاده از اينترنت را به نحوه تفكر زنانه و مردانه نسبت دهيم، بايد سهم عوامل اجتماعى و اقتصاى را در نظر بگيريم. عواملى نظير پايين بودن سطح سواد و آموزش زنان در مقايسه با مردان، وضعيت اقتصادى و درآمد خانواده ها كه تمايل بيشترى براى هزينه كردن در مورد فرزند پسرشان دارند وهنجارهاى فرهنگى و اجتماعى نواحى مختلف كشور كه گاه به عنوان عامل بازدارنده براى خروج زنان از نقش هاى سنتى عمل مى كنند. بويژه كه كامپيوتر و اينترنت مظاهرى از ورود به دنياى مدرن به شمار مى روند. از آنجايى كه جامعه ما هنوز افراد را به نقشهاى سنتى كه بر مبناى تقسيم بندى جنسيتى است، سوق مى دهد، مسؤوليت ها و نقش هاى زنانه مانع از دسترسى و استفاده زنان از كامپيوتر و اينترنت است.
در حالى كه هنوز نسبت كاربران مرد نسبت به زنان چندبرابر است، اطلاعات غيررسمى والبته گفت وگوهاى شفاهى حاكى از افزايش علاقه مندى زنان در استفاده و دسترسى به اينترنت است. در واقع هر چه زنان بيشتر با ساز و كارها و امكانات اينترنت آشنا مى شوند؛ تمايلشان به بهره گيرى از آن بيشتر مى شود. در سالهاى اخير افزايش وبلاگ نويسى در ميان زنان نشانگر ميل روزافزون زنان در استفاده از اينترنت به عنوان زبانى گويا براى بيان دردها؛ نقطه نظرها و حرفهايشان است و نكته قابل توجه اين است كه اين گرايش در زنان فقط خاص كشور ما نيست. طبق آمار به دست آمده از سوى يك سايت سرويس دهنده وبلاگ چينى، ۶۰درصد از وبلاگ نويسان چينى را زنان تشكيل مى دهند. در عين حال ذكر شده كه پسرها به شدت مشغول بازيهاى شبكه اى كامپيوترى هستند.
نكته ديگرى كه در بالا بودن تعداد كاربران مرد در مقايسه با كاربران زن مؤثر است درصد پايين اشتغال زنان است: «در كشور ما درصد قابل توجهى از اداره ها، سازمانها ونهادهاى مختلف به اينترنت مجهز شده اند و با توجه به پايين بودن درصد اشتغال زنان حدود سه درصد از جمع شاغلان، بديهى است كه مردان به عنوان نيروى شاغل در اكثريت، فرصت و امكان بيشترى براى كار با اينترنت دارند و زنان به همين دليل كه درصد اشتغالشان پايين است، از امكانات كمترى براى دسترسى به كامپيوتر و اينترنت برخوردارند.»
اين موضوع تا حد زيادى به جامعه پذيرى دختران و پسران مربوط مى شود كه طبق آن زنان و دختران به نقش هاى جنسيتى خود سوق داده مى شوند.
البته اهداف ورود به فضاهاى مجازى اينترنت ، ايجاد ارتباطات، تحصيل، تفريح و سرگرمى، تسهيل امور، تجارت و كسب اطلاعات است و نمى توان به طور دقيق به تفكيك و درجه بندى علايق كاربران مرد و زن پرداخت. تنوع بهره گيرى از اينترنت چه از لحاظ سنى و چه از نظر جنسيتى دامنه وسيعى را در بر مى گيرد و اين خود نشانگر نوعى پلوراليسم در دامنه فكرى انسانها است. ممكن است سرگرمى اولين محرك براى برخى از كاربران اينترنت باشد، اما در هر صورت اين كاربران به مرور درمى يابند كه به راحتى مى توان از اين دستاورد بشرى استفاده هاى علمى و فرهنگى بسيارى ببرند.
تجربيات كشور هاي ديگر
با گسترش اينترنت در دنيا، شاهد پيدايش پديده آموزش الكترونيك دركشورهاي مختلف هستيم . دانشگاه هاي مجازي از بسياري از جهات، صورت تكامل يافته آموزش مكاتبه اي هستند كه سال ها پيش آغاز گشت و براي دانشجويان اين امكان را فراهم ساخت تا از طريق مكاتبه بتوانند از منازلشان به تحصيل بپردازند. دهها هزار دانشجو به شوق افزايش درآمد و بالابردن سطح تحصيل بدون اينكه مجبور شوند شغل خود را در كشور محل سكونتشان از دست دهند با استفاده از اين روش، فارغ التحصيل شده اند.
سوريه
فردوس قدمتي از گروه روابط عمومي دانشگاه مجازي سوريه كه در سال 2002 تاسيس شد مي گويد: ”دانشگاه مجازي سوريه به دنبال جايگزيني موسسات آموزشي قديمي نيست. بلكه اين دو سيستم، مكمل يكديگر هستند. چرا كه نياز موسسات قديمي به فن آوري هاي جديد آنها را وادار مي كند به دنبال راه هاي جديد براي كوتاه كردن فواصل باشند.“ اين دانشگاه در حال حاضر بيش از 520 دانشجو دارد كه 88 درصد از آنها مشغول تحصيل در مقطع ليسانس هستند و مدرك آنها از جانب وزارت آموزش عالي سوريه معتبر شناخته مي شود.
اناس المعراوي، جوان 22 ساله سوري كه در دمشق سكونت دارد، يكي از افرادي است كه تحصيل از طريق اينترنت را برگزيده است. وي هم اكنون در سال دوم، مشغول فراگيري تجارت الكترونيك و توسعه در دانشگاه مجازي سوريه )www.svuonline.org ( است. او مي گويد: ”دانشگاه مجازي انعطاف زياد و برتري هاي فراواني را نسبت به دانشگاه هاي معمولي دارا است. به عنوان مثال مي توان به صورت اتوماتيك درسي را كه اساتيد مي دهند ضبط كرد و در شرايط لازم بار ديگر به آنها گوش داد.“
او در ادامه مي گويد: ”اين فن آوري جديد آموزشي، بيش از اساتيد به دانشجوها و قابليت آنها در زمينه تحقيق با استفاده از تلاش شخصيشان متكي است.“
بيروت
دانشگاه مجازي بيروت در سال 1996 تاسيس شد و در حال حاضر داراي بيش از 1200 دانشجو از 30 كشور مختلف است، هيچ يك
نوشته شده توسط: yahyaee در January 17, 2007 08:54 AM