والدين در سنيني كه فرزندشان به نوجواني مي‌رسد با مسائل و مشكلاتي روبه‌رو مي‌شوند كه قبلا وجود نداشته بنابراين بايد بدانند چگونه رفتار كنند.
او ديگر همان كودكي كه با لبخند هر چه مي‌خواستيد انجام مي‌داد نيست. نوجواني سن مرموز شدن، تغيير كردن و ترديد است. از طرف ديگر شما نيز نگران هستيد كه نكند او مشغول كاري شده باشد كه عاقبت خوبي ندارد، پس فشار خود را بر او افزايش مي‌دهيد.
و نيز كه خواهان استقلال بيشتري است واكنش نشان داده و قصد ندارد در محدوديتي كه شما ايجاد كرده‌ايد زنداني شود. بدين ترتيب كار به بحث و مشاجره و گاهي به دعوا مي‌كشد. مسئله اينجاست كه در اين ميان كسي مقصر نيست.
پس اگر دو طرف وضعيت و شرايط را به خوبي درك نكنند نخواهند توانست ارتباط خوبي با يكديگر برقرار كنند.
نوجوانان اصولاً در مورد بسياري چيزها ترديد داشته و نيازمند تشويق و تاييد شما هستند. البته هر فردي متفاوت از فرد ديگر است و نوع خاصي از تشويق را بيشتر مي‌پسندد، پس دقت كنيد تا به موقع او را تشويق كنيد.
روانشناسي تقويت نوع جديدي از اصل لذت است كه امروزه نظر بسياري از نورفتارگرايان يا طرفداران روانشناسي تقويت را به خود جلب كرده است.
اصل مسلم در اين روانشناسي بيانگر اين واقعيت است كه فرد يا رفتارگر عملي را انجام مي‌دهد كه پاداش به دنبال داشته يا تقويت شود و از رفتار و كرداري دوري مي‌جويد كه زيان‌آور يا بيهوده باشد.
اين عوامل تقويتي معمولا با نيازهاي بنيادي فيزيولوژيكي ارتباط پيدا مي‌كنند. به عقيده اسكينر تقويت يا عاملي كه احتمال وقوع پاسخ را در آينده افزايش مي‌دهد مبناي رفتار هر موجود زنده است.
غالباً گفته مي‌شود افراد اموري را ياد مي‌گيرند كه فراگرفتن آنها با تشويق همراه باشد و از انجام اموري خودداري مي‌كنند كه اجراي آنها با سرزنش توأم شود. طبق اين نظريه پاداش اساس يادگيري را تشكيل مي‌دهد.
معلمان مدارس و اوليا غالباً آنچه را كه مي‌خواهند به بچه‌ها تعليم دهند از پاداش استفاده مي‌كنند. ظاهراً اين تئوري منطقي به نظر مي‌رسد و چنانچه گفته شد در مدارس و خانواده‌ها معمول است.
در واقع تلاش و كوشش فرد براي فراگرفتن امري كه با پاداش همراه مي‌شود و همين مجاورت سبب يادگيري مي‌شود.
تقويت مثبت رويدادي يا محركي است كه اگر پس از رفتاري بيايد احتمال آن را افزايش مي‌دهد. به تعبير ديگر تقويت‌كننده مثبت محركي است كه فرد مي‌كوشد تا از طرق انجام رفتار كنشگر آن را به دست آورد.
مزيت‌هاي پاداش
پاداشي كه هرعمل به دنبال دارد به طور كلي سودمندي يا عدم سودمندي تكرار آن عمل را تعيين مي‌كند حتي ممكن است احساس لذت در طي تحول براي اين به وجود آمده باشد كه مغز از طرق آن از خاطره‌هاي سودمندي يا زيانبار اعمال گذشته مطلع شود و از اين طريق اعمال بعدي را بهتر هدايت كند.
افراد همواره از طرق ستايش، تمجيد، جايزه و پاداش به نيرومند ساختن رفتار ديگران مي‌پردازند. استفاده از تقويت مثبت در زندگي روزانه امري كاملاً طبيعي است و نبايد آن را از ابداعات تغييردهندگان رفتار و رفتار درمانگران دانست.
اما آنچه كاربرد روش تقويت مثبت را در تغيير رفتار و رفتاردرماني از كاربردهاي متداول آن توسط مردم عادي متمايز مي‌سازد اين است كه در تغيير رفتار و رفتاردرماني روش تقويت مثبت به طور نظامدار به كار مي‌رود.
تقويت‌كننده به صورت يك چيز خوب يا مطبوع توصيف نمي‌شود. حتي بارها شده است چيزي كه فرد آن را دوست دارد به عنوان تقويت‌كننده در نظر مي‌گيريم و بعد بفهميم كه به قدر كافي آن را دوست ندارد كه براي به دست آوردنش تلاش كند.
تنها در صورتي به يك رويداد تقويت‌كننده گفته مي‌شود كه ارائه آن بعد از رفتار منجر به افزايش فراواني آن رفتار شود.
تقويت‌كننده‌هاي مثبت چيزهايي قطعي و مشخص نيستند كه براي همه افراد در همه شرايط اثر تقويتي يكسان داشته باشد بلكه تقويت‌كننده‌هاي مختلف برافراد مختلف تاثير متفاوت دارند حتي تاثير يك تقويت‌كننده واحد ممكن است بر يك فرد معين در شرايط مختلف متفاوت باشد.
شناسايي انواع تقويت‌كننده‌ها تغيير دهنده رفتار را در استفاده درست و موثر از روش تقويت مثبت ياري مي‌كند.
برخي هشدارها
محبت تقويت‌كننده خطرناكي است، مادرها و پدرها و گاهي معلمان از دوست داشتن و محبت كردن به عنوان تقويت‌كننده استفاده مي‌كنند.
مثلا مي‌گويند: « اگر اين كار را بكني ديگر دوستت ندارم» يا «اگر آن را برايم بياوري خيلي دوستت خواهم داشت». درباره كاربرد محبت و دوست داشتن به عنوان تقويت‌كننده بايد هشداري داده شود.
اين هشدار به اين سبب نيست كه محبت كردن تقويت‌كننده‌اي موثر نيست بلكه سبب اين است كه كاربرد اين گونه تقويت‌كننده‌ها ممكن است داراي بعضي از عوارض جانبي باشد.
وجوانان به زودي ياد مي‌گيرند كه از تقويت‌كننده‌هايي كه ما براي آنان به كار برده‌ايم در مورد ديگران و حتي در مورد خود ما استفاده كنند.
تظاهرات كلامي يا غيركلامي محبت بايد نشان‌دهنده بدون قيد و شرط احساس ما باشد نه اينكه به عنوان تقويت‌كننده از آن استفاده شود، خطر استفاده از محبت به عنوان تقويت‌كننده زياد است.
بعضي از صاحبنظران هشدار مي‌دهند كه اين‌گونه استفاده از محبت براي تقويت ممكن است در بزرگسالي وسيله داد و ستدقرار بگيرد.
- تقويت‌كننده ‌ها براي همه يكسان نيستند چيزهايي‌كه رفتار فردي را تقويت مي‌كنند ممكن است براي ديگران تقويت‌كننده نباشد.
- رويدادهايي كه در زمان معين تقويت‌كننده هستند ممكن است در زماني ديگر تقويت‌كننده نباشند.
- فاصله ميان رفتار مطلوب نوجوان و عرضه تقويت‌كننده بايد كم باشد هر چه تقويت‌كننده را زودتر عرضه كنيم احتمال تقويت شدن آن رفتار بيشتر خواهد بود.
وقتي كه امكان تقويت فوري يك رفتار مطلوب نباشد، بايد جزئيات آن رفتار و كارهايي كه نوجوان انجام داده است را به ياد او آورد و بي‌درنگ خاطره رفتار مطلوب را كه در ذهن نوجوان زنده شده است تقويت كرد.
البته بايد توجه داشت در زندگي واقعي پاداش‌ها هميشه فوري و پس از رفتار مطلوب به دست نمي‌آيندو ممكن است گاهي هفته‌ها، ماه‌ها، يا سال‌ها پس از عرضه رفتار مطلوب به تاخير افتند. در اين مورد تقويت با تاخير سبب مي‌شود كه كسي مدت درازي كارش را خوب انجام دهد و به اين ترتيب ايستادگي و شكيبايي را براي رسيدن به پاداش ياد بگيرد.
وقتي لازم است تقويت فوري را انجام دهيم كه بخواهيم رفتار مطلوب تازه آموخته‌اي را ثبات بيشتري بدهيم. ولي وقتي كه رفتاري آموخته شد بايد به نوجوان بفهمانيم كه انتظار گرفتن پاداش را پس از هر رفتار مطلوب نداشته باشد.
- مقدار تقويت: تازگي و تنوع تقويت‌كننده‌ها در انتخاب تقويت مهم است. يكي از ويژگي‌هاي آدمي اين است كه تنوع‌طلب و نوجوست و به سرعت از امور تكراري خسته مي‌شود «تنوع نه تنها نمك زندگي بلكه در برنامه‌هاي آموزشي نيز يك امتياز مهم به حساب مي‌آيد» وقتي به فرد اجازه انتخاب از ميان تقويت‌كننده‌هاي مختلف داده مي‌شود، روش تقويت مثبت به حداكثر كارآمدي مي‌رسد.
بنابراين تغييردهندگان رفتار بهتر است بكوشند تا در برنامه‌هاي آموزشي و اصلاحي خود از تقويت‌كننده‌هاي متنوع و موقعيت‌هاي جديد استفاده كنند و براي مدتي طولاني از يك تقويت‌كننده به طور تكراري استفاده نكنند.
استفاده مداوم از يك تقويت‌كننده اثربخش بودن آن را كاهش مي‌دهد. تقويت‌كننده‌ها به ويژه اگر كلامي باشند پس از چندين بار استفاده تاثير خود را از دست مي‌دهند. يعني نوجوان از آن خسته مي‌شود.

http://www.hamshahrionline.ir

کیهان ۳۱ تير ۱۳۸۷

در ميان انسان ها حساس ترين انتخاب در طول زندگي، انتخاب همسر است كه براساس آن نهاد خانواده شكل مي گيرد. چون كه جهان هستي و خلقت بر زوجيت استوار شده است، و زوجيت قانون حيات و بقاست. والاترين هدف و كاركرد خانواده تكميل هويت و تأمين آرامش همسران است. در سايه آرامش، انسان ها به رشد و بالندگي مناسب دست مي يابند و خلاقيت هاي خود را بروز مي دهند. مهر و محبت، صميميت و وفاداري از مهم ترين عوامل پايندگي و تقويت نهاد خانواده است، همچنان كه حفظ كانون خانواده يكي از اصلي ترين تكاليف هر يك از همسران محسوب مي شود. شايسته است همسران با شناخت كامل تفاوت هاي يكديگر و يادگيري روش هاي ابراز محبت و دستيابي به تفاهم، سعادت خود و خانواده را بيمه كنند و از كوتاهترين لحظه هاي با هم بودن بيشترين بهره ها را ببرند.

همسرداري مهارتي است كه زن و شوهر با شناخت توانمندي ها، تفاوت ها و حساسيت هاي يكديگر مي توانند به نيازهاي جسمي، عاطفي، رواني و جنسي طرف مقابل پاسخ دهند، به طوري كه هر دو احساس رضايت خاطر كرده به آرامش نسبي دست يابند.

زنان و مردان تفاوت روانشناختي متعددي در زندگي مشترك خود دارند كه عدم آگاهي نسبت به آنها مي تواند براي طرف مقابل مشكل آفرين باشد مثلا:
¤ ميزان اعتماد به نفس زنان با احساس اطمينان آنان از «دوست داشته شدن» رابطه مستقيمي دارد، درحالي كه مردان زماني از اعتماد به نفس كافي برخوردارند كه بتوانند درخواست هاي همسران خود را برآورده سازند.
¤ زنان دوست دارند براي حل شدن يك موضوع درباره آن صحبت كنند (حتي اگر وقت زيادي صرف نمايند)، درحالي كه مردان اين عمل زنانه را پر حرفي تلقي مي كنند.
¤ زنان دوست دارند كه شوهرانشان محبت خود را ابراز كنند و به آنان بگويند كه چقدر دوستشان دارند، اما مردان فكر مي كنند كه همسرانشان بايد بدانند كه «من فقط او را دوست دارم، و نيازي به گفتن نيست.
¤ وقتي مردان از زنان خود حمايت مي كنند، آنان را در حل مشكلاتشان توانمندتر مي سازند و به زندگي اميدوارتر و علاقه مندتر مي كنند.
¤ زنان فرمان بردن را دوست دارند ولي معتقدند اين فرمان بردن بايد عاشقانه باشد، در اين صورت حاضر به هرگونه ايثار و فداكاري خواهند بود.
¤ هنگامي كه مردان دير مي كنند، زنان با سؤال هاي «چرا دير كردي؟» كجا بودي؟ و... درحقيقت دل واپسي و نگراني توام با عشق و علاقه را به همسر خود ابراز مي كنند، اما شوهران فكر مي كنند كه همسرانشان مي خواهند آنها را زير سؤال ببرند و افراد بي مسئوليت و غيرمنطقي جلوه دهند.
¤ وقتي شوهران فكر مي كنند كه براي زندگي و همسرشان مفيد هستند، احساس ارزشمندي و توانمندي مي كنند، ولي زنان زماني اين احساس را دارند كه فكر كنند براي همسرانشان عزيز هستند.
¤ مردان پس از گوش دادن به صحبت هاي همسران خود بلافاصله مي خواهند مشكل را حل كنند، بنابراين به راهنمايي آنان مي پردازند، در صورتي كه شايد زنان فقط مي خواستند احساساتشان را بيان كنند.
¤ زنان ميزان ارزشمندي و علاقه شوهرانشان را به خود با ميزان برآورده شدن خواسته هايشان محك مي زنند.
كليدهاي برقراري ارتباط صحيح با بستگان و خويشاوندان همسر
¤ به خانواده همسرمان نيز به اندازه خانواده خود احترام بگذاريم.
¤ با خانواده همسر خود همانگونه رفتار كنيم كه با خانواده خود رفتار مي كنيم.
¤ به هيچيك از خانواده ها اجازه دخالت در زندگي خود را ندهيم. در صورتيكه خانواده ها قصد راهنمايي داشته باشند، فقط از تجربيات آنان استفاده كنيم و تصميم نهايي را با مشورت همسر خود اتخاذ كنيم.
¤ در صورت بروز اختلاف، از در ميان گذاشتن موضوع با نزديكترين خويشاوندان نيز پرهيز كنيم، زيرا اينكار موجب گسترش دامنه اختلاف مي شود.
¤ در حضور خويشان به همسر خود بيشتر توجه كنيم و او را در گفتگوها بيشتر شركت دهيم.
¤ از چشم و هم چشمي و حسادت بپرهيزيم.
¤ به آداب و رسوم خانواده همسرمان احترام بگذاريم، چنانچه برخي از آنان را صحيح نمي دانيم هرگز آنان را به خاطر پايبندي به آداب و رسوم خود به باد استهزا نگيريم.
¤ لازم است گاهي همسران به تنهايي به ديدار خانواده خود بروند (اينكار موجب ارضاي محبت مادر و فرزندي مي شود.)
¤ اين واقعيت را بپذيريم كه علاوه بر همسر، پدر و مادر حق مسلمي بر گردن ما دارند، بنابراين در صورت ضرورت، هر يك از همسران بايد به خوبي از خانواده خود حمايت كنند.
آشنايي با برخي از مهارتهاي همسرداري
¤ شاد باشيم: شاد بودن هميشه ارزشمند است، پس سعي كنيم خود را خوشحال و سرحال نشان دهيم تا خستگي را از تن شريك زندگي خود دور كنيم.
¤ صبوري: اگر رفتار همسرمان را خوشايند نمي دانيم بهتر است با حوصله و تأمل و در شرايط مناسب او را از چگونگي رفتارش آگاه كنيم.
¤ منطقي رفتار كنيم: مسايل را منطقي و درست بررسي كنيم و بجاي منافع شخصي، مصالح زندگي مشترك را درنظر بگيريم و بي طرفانه قضاوت كنيم.
¤ كم توقعي: از همسرمان آن قدر انتظار داشته باشيم كه بتواند به انتظارات پاسخ بدهد.
¤ مثبت نگر باشيم: با بياد آوردن لحظات شيرين زندگي بدبيني را از خود دور كنيم.
¤ خوش بين باشيم: داشتن نگاه خوش بينانه به زندگي و اطرافيان باعث ايجاد آرامش و بذل محبت و عاطفه مي شود.
¤ يكدل باشيم: درك متقابل موجب ايجاد تفاهم مي شود و يكدلي به وجود مي آورد.
¤ خوش قولي: براي حرفها و قول هاي خود ارزش قائل شويم و خود را در مقابل آنها مسئول بدانيم خوش قولي نشانه احترام به خود و همسر است.
¤ به شخصيت همسرمان احترام بگذاريم: حرمت يكديگر را نزد خانوده و دوستان و... حفظ كنيم.
¤ محبت پذيري و قهرگريزي: منش توأم با مهرباني و دوري از قهر و كينه صفت همسران فداكار است. تلاش كنيم كه آيينه زندگيمان شفاف و بدون غبار كدورت باشد.
¤ محيط خانواده را باصفا كنيم: فضاي عاطفي خانواده بايد چنان مطلوب و دوست داشتني باشد كه همسرمان در آن احساس رضايت خاطر كند و از امنيت رواني برخوردار باشد.
¤ توجه به نيازهاي همسر: رفتار دلنشين و توأم با متانت موجب مي شود خواسته هاي خود را به راحتي بيان كند.
¤ مشورت با يكديگر: هر يك از همسران بايد حق داشته باشند نظر و پيشنهادهاي خود را بيان كنند.
¤ خود را به جاي همسرمان بگذاريم: دنيا را از دريچه نگاه او ببينيم و از خود بپرسيم «اگر من جاي او بودم چه مي كردم»
¤ ميانه روي و متعادل بودن: حضرت علي(ع) فرموده اند «خيرالامور اوسطها»، پس اگر در تمام امور زندگي (خوردن، خوابيدن، مسافرت و حتي محبت كردن و...) اعتدال را رعايت كنيم كمتر دچار مشكل مي شويم.
¤ دلجويي با جملات زيبا از همسر خود: يك جمله شورانگيز مي تواند طوفاني از خشم و غضب و نفرت را خاموش كند و بناي زندگي را از خطرات گوناگون دور سازد.
¤ بيان عشق به همسر و زندگي: چنين جملاتي سبب دلگرمي به زندگي و اعتماد به نفس بيشتر همسر مي گردد.
¤ همسر خود را راضي كنيم: بايد طوري رضايت همسرمان را جلب نماييم كه مطمئن باشيم هيچوقت ما را ترك نمي كند و يا در هيچ مشكلي ما را تنها نمي گذارد.
¤ فرمان ندهيم: نبايد محيط خانه را به پادگان تبديل كنيم. متوجه باشيم كه خانه كانون عشق و محبت است نه محل يكه تازي و خشونت.
¤ از ازدواج خود اظهار پشيماني نكنيم: زندگي و روابط خود را با ديگري مقايسه نكنيم و از ياد نبريم كه زندگي هر كسي مطابق سليقه و عقل و درايت او اداره مي شود.
¤ مقابله به مثل هرگز: از رفتارهاي تلافي جويانه بپرهيزيم و سعي كنيم به جاي مقابله به مثل، رفتار مناسب را به او يادآوري كنيم.
و بايد داشته باشيد كه:
¤ گفتن كلمه دوستت دارم را براي همسرتان هرگز فراموش نكنيد.
¤ با همسرتان با تفاهم برخورد كنيد و تفاهم در قلب، تفاهم در كلام و تفاهم در عمل داشته باشيد.

بسياري از افراد بدون هيچ شناختي بايكديگر پيوند زناشويي مي‌بندند، درحاليكه حتي از شيوه ارتباط با يكديگر و خصوصيت عمومي مردان و زنان نيز آگاهي ندارند. نكات زير به ما كمك مي‌كند تا شناخت بهتري از همسرانمان داشته باشيم و از تنش در روابط پيچيده امروزي در خانواده پيشگيري كنيم.

آنچه زن‌ها بايد بدانند

*‌مردان اين روزگار از زنان خود چيزي بيش از يك كدبانوي خانه‌دار و مراقبت فرزندانشان انتظار دارند. مردها از زنان مي‌خواهند تا در زمينه‌‌هاي عاطفي و احساسي از آنها حمايت كنند.
* زن عاقل از تلاش‌هاي شوهرش براي راضي كردن او قدرداني مي كند.
* وقتي مرد، خشمگين و ناراحت يا رنجيده است، مجاب كردن او با بحث و گفت‌وگو، بي‌مورد است.
* وقتي مردي به تكرار از علاقه زنش به خود مطلع شود، سالم و قدرتمند باقي مي‌ماند (مردان در اين مورد به اشتباه احساس بي‌اعتنايي مي‌كنند.)
* واكنش‌هاي صميمي زن و ابراز تشكر و امتنان چونان آينه‌اي است كه تصويري درخشان را منعكس مي‌سازد.
*مردها اغلب به آنچه در وجودشان مي‌گذرد، توجه نمي‌كنند و آن را بروز نمي‌دهند.
*درچرخه صميميت؛ نزديك شدن، دور شدن، دوباره نزديك شدن و فاصله دوباره، عشق را محكم‌‌تر مي‌كند.
* از نشانه‌هاي بيرون آمدن از مرحله تنهايي مرد، گرفتن دست همسرش و همچنين صحبت كردن با او است.
* مرد زماني احساس علاقه مي‌كند كه زنش از كارهاي او تشكر كند.
* اگر مي‌خواهيد همسرتان اصلا‌ح شود، اورا همان‌طور كه هست بپذيريد.
*به اشتباه گمان مي‌كنيم كه همسرمان بايد مانند ما بينديشد و احساس كند.
*پند و اندرز و راه نشان دادن به مرد تنها در صورتي مي‌تواند مفيد باشد كه مرد مستقيما اين را از همسرش بخواهد.
* بزرگترين اشتباه زن در رابطه زناشويي اين است كه نيازهايش را به همسرش اطلاع ندهد.
* زنان اغلب مقاومت همسرشان را در كمك كردن، اشتباه ارزيابي مي‌كنند.
* وابستگي بيش از اندازه به همسر هرگز درست نيست.
*مردها مي‌خواهند تمجيد و تحسين شوند.
* اغلب زن‌ها متوجه نيستند كه بي‌اعتمادي آنها نسبت به همسرشان تا چه اندازه آنها را رنج مي‌دهد.
* خواسته‌هايتان را از رابطه خود با همسر مطرح كنيد و اين تصور را نداشته باشيد كه همسرتان از آنچه در ذهن شما مي‌گذرد، آگاه است.
* اگر در برابر احساسات همسرتان مقاومت كنيد، احتمالا در برابر اين احساسات در درون خود مقاومت مي‌كنيد.
* نگوييد من مخالفم،‌ بگوييد؛ <من فكر مي‌كنم ... به نظر من...>
* زنان با درك نيازهاي عاطفي همسرشان،‌ مي‌توانند از منبع نارضايتي او آگاهي بيشتري به دست آورند.
* سه نشانه تنش در مردها عبارت است از: پس كشيدن، غر و لند كردن و ‌سكوت نمودن.
* مردها همسران خنده‌رو را دوست دارند.

آنچه مردها بايد بدانند

* زنان روزگار ما ديگر نياز چنداني به اين ندارند كه همسرشان در زمينه‌هاي مالي و فيزيكي از آنها حمايت كنند. به جاي آن، يكي از خواسته‌هاي مهم آنها اين است كه در زمينه‌هاي احساسي و عاطفي مورد حمايت قرار بگيرند.
* شوهر عاقل، پيوسته با كارهايش به زن مي‌گويد كه موجودي منحصر به فرد است و به همسرش مي‌گويد كه او را دوست دارد و اين همان چيزي است كه زن به آن احتياج دارد.
* زنان مي‌خواهند شنونده‌اي داشته باشند كه به حرفشان گوش دهد.
*هر چه فشار روحي بر زن بيشتر شود، آرام گرفتن و لذت بردن از امور خوشايند زندگي، برايش دشوارتر مي‌گردد.
* بياموزيم كه در مواقع دشوار وطوفاني، همسرمان را دوست بداريم.
* وقتي زني احساسات خود را در ميان مي‌گذارد، بدون توجه به شدت خشم و اتهاماتي كه مي‌بندد، درواقع خواهان همدلي است.
* مردها صرفا با گوش كردن به احساسات منفي زن از آنها موجوداتي مقبول‌تر و مثبت‌تر مي‌سازند.
* علت اصلي كاهش علا‌قه زنان به همسرشان اين است كه به قدر كافي درك نمي‌شوند.
* زنان به رفتار محبتآميز بها مي‌دهند و چنين رفتاري برآنان در هر حالتي تاثير فراوان دارد.
* زنان براي ابراز محبت، به مقدماتي احتياج دارند و مردها گاه به اشتباه گمان مي‌كنند كه همسرانشان آنها را دوست ندارند.
* زن به موج شبيه است و با رفتارهاي همسرش حرمت نفسش مانند موج بالا و پايين مي‌رود.
* مرد نياز دارد كه همسرش از كار مفيدي كه انجام داده، تشكر و قدرداني كند.
* وقتي مرد، همسرش را تاييد مي‌كند، متقابلا مورد تاييد او قرار مي‌گيرد.
*مرد، روزانه به مدت بيست دقيقه بايد به شكلي به همسرش توجه كند كه انگار براي رييسش كار مي‌كند يا به مشتري خويش خدمت مي‌كند.
* براي زنان ارتباط برقرار كردن صرفا به معناي در ميان گذاشتن اطلاعات نيست بلكه به معناي در ميان گذاشتن عواطف و احساساتشان است.
* زنان در خواندن ذهن، مهارت بيشتري دارند.
* احساس امنيت خاطر بهترين و شيرين‌ترين چيزي است كه مرد مي‌تواند به همسرش بدهد.
* زن‌ها در صورتي شاد مي‌شوند و احساس خوشبختي مي‌كنند كه احساس كنند، نيازشان برآورده خواهد شد.
* زنان دوست دارند كه از همسرشان نامه‌هاي محبتآميز دريافت كنند.
* زنان، همسران انفعالي و تابع را دوست ندارند.
* ارتباط مستقيم چشمي در گفت‌وگوي دوطرفه براي زنان بسيار مهم است.
* زنان به مهر و محبت همسرشان احتياج دارند.
* مردها به هنگام گفتن مشكلات از طرف همسرشان دچار اشتباه مي‌شوند. تصور مي‌كنند كه همسرشان از او انتقاد مي‌كند.
* به هنگام باز كردن در ماشين مردها بايد پيش قدم بشوند. با اين كار مي‌توانند مهر و محبت خود را به همسرشان نشان دهند.
* تو گوش نمي‌دهي! گفتن اين جمله از سوي زنان، يعني: تو به من توجه كامل نداري.
* وقتي زنان با همسرشان به بيرون از منزل (طبيعت، سينما، پارك و...) مي‌روند احساس خوبي به آنها دست مي‌دهد و مي‌توانند بر مرد تاثير بگذارند.
* نيازهاي اصلي زنان عبارتند از: توجه، درك، احترام، محبت، تاييد ‌و دريافت اطمينان خاطر.
* وقتي به زن، اعتماد و اطمينان خاطر مي‌دهيد، به او مي‌گوييد كه پيوسته مورد مهر و محبت است.
* مرگ يك زندگي زناشويي در چهار مرحله اتفاق مي‌افتد: مقاومت، رنجش، بي‌اعتنايي، سركوب.

http://socialworker.mihanblog.com/More-495.ASPX

همسراني كه مي‌توانند مشكلات خودرا با موفقيت حل كنند، بهترين شانس ادامه يك ازدواج موفق را در پيش دارند.
نتايج برخي تحقيقات حاكي از آن است كه بر خلاف نظر بسياري از همسران، مشكلاتي كه در اوايل ازدواج به وجود مي‌آيند، به مرور زمان نه تنها بهتر نمي‌شوند بلكه بد‌تر هم مي‌شوند.
زن و شوهرها به جاي اينكه بروز اختلافات و در گيري‌ها را نشانه ضعف و نا تواني خود بدانند، بهتر است آنها را به چشم فرصت‌هايي براي ايجاد و تقويت مهارت‌هايي بدانند كه براي ادامه زندگي مشترك خود مي‌توانند به‌كار برند.مقاله زير برخي از مهارت‌هاي ضروري براي تحكيم زندگي خانوادگي را بررسي مي كند.
مشكل اين است كه همسران فرصتي براي يادگيري مهارت‌هاي ارتباطي و حل مسئله ندارند و تعداد كمي هم اين سعادت را داشته‌اند كه در ميان خانواده خود بزرگ شوند. زماني كه زوج‌ها مي‌توانند اين مهارت‌ها را بياموزند، قبل از به وجود آمدن مشكلات است. زن و شوهرها بيشتر علاقه مندند وقتي به مسائل و مشكلات خود بپردازند كه جريان امور در حال بهتر شدن هستند تا بدتر شدن.
علاوه بر اين، بيشتر زوج ها در اوايل ازدواجشان الگو‌هاي رفتاري- واكنشي براي خود مي‌سازند كه مثل پوسته‌اي سخت در آن گرفتار مي‌شوند، الگو‌هايي كه تغيير دادن‌شان بسيار مشكل است، مثل خشم، رنجش، و افسردگي.
دكتر مارك من به‌عنوان روان‌شناس مسائل خانوادگي، پنج جلسه آموزشي با نام برنامه بهبود روابط قبل از ازدواج را طراحي كرده است كه در اين جلسات مهارت‌هاي حل مسئله به زنان و مرداني آموزش داده مي‌شود كه در شرف ازدواج هستند.
وي مي‌گويد:ما به اين زوج‌ها قوانين و محدوديت‌هاي لازم براي ايجاد برخورد‌هاي سازنده را مي‌آموزيم. آخرين نتايج به‌دست آمده از اين تحقيقات نشان مي‌دهد كه آمار طلاق در زوج‌هايي كه طريقه بحث و گفت‌وگوي سازنده را قبل از ازدواج مي‌آموزند، 50 در صد كمتر از زوج‌هايي است كه اين آموزش‌ها را نديده‌اند. همچنين، ميزان خشونت‌هاي فيزيكي در گروه آموزش نديده دو تا سه برابر بيشتر از گروه آموزش ديده است.
در سه سال اخير، ما رك من، آموزش برنامه بحث و گفت‌وگوي سازنده را در منطقه دنور پيشنهاد كرد. اين آموزش نه تنها عشق و علاقه بين همسران را افزايش مي‌دهد، بلكه اثرات مثبتي بر بچه‌ها، اعتماد به نفس و رشد اجتماعي آنها خواهد داشت.
برنامه بهبود روابط قبل از ازدواج، به كودكان توانايي برخورد‌ با اختلافات درروابط و زندگي شخصي را ياد مي‌دهد.نكته مهم اين است كه وجود اختلاف در روابط، عامل مهمي است كه موجب بروز آسيب‌هاي رواني در بزرگسالان و كودكان مي‌شود. به گفته دكتر مارك من، بسياري از آسيب‌هاي رواني افراد در واقع، بيشتر مشكلات ارتباطي هستند تا مشكلات درون رواني. اولين و مهم‌ترين اين مشكلات افسردگي در زنان است.
مطالعات نشان مي‌دهند كه بين افسردگي و مشكلات زناشويي ارتباطي وجود دارد. اين ارتباط ناشي از اثرات مخرب روابط مشكل دار است.
مهار كردن درگيري‌ها
دكتر مارك من همزمان با ادامه مطالعات، توجه خود را بر جنبه منفي ازدواج متمركز كرده است: مردم غالبا به جنبه‌هاي مثبت ازدواج نگاه مي‌كنند اما آنچه در روابط زناشويي اصل است، توانايي مهار كردن عواطف منفي است. 50-30 در صد زن و شوهرها متأسفانه بد دهن هستند كه بيانگر ضعف آنان در مديريت اختلافات است و اين خشونت وبد دهني نتيجه ناتواني آنها در كنترل كردن احساسات منفي شان است.
وي معتقد است: براي درمان مسائل و مشكلات زندگي مشترك، درمانگر بايد واكنش به اختلافات و درگيري‌هاي دو طرف را در خط اول حمله خود قرار دهد اما نبايد فقط به مهارت‌هاي بحث و گفت‌وگو‌ بسنده كند.اين مهارت‌ها بايد در متن روابط فرا گرفته شوند. بنا به گفته او ازدواج توانايي خاصي در بهر ه‌برداري ازآن مسائلي رادارد كه ريشه در خانواده‌ها دارند.
مردان و زنان در بر خورد با اختلافات خود از شيوه‌هاي كاملا متفاوتي استفاده مي‌كنند و همين شيوه‌ها هستند كه به روابط آنها خدشه وارد مي‌كنند. مردان طفره مي‌روند، زنان مي‌جنگند؛ وهر دو هم بر استفاده از الگو‌هاي رفتاري خود وفادار هستند. در حال حاضر، عده‌اي از محققان بر اين باورند كه مردها اساسا نسبت به زنان در حل و فصل اختلافات، مشكلات بيشتري دارند كه دليلش ريشه در تجارب گذشته، نگرش جنسيتي و به ويژه وضعيت فيزيولوژيكي آنها دارد.
دكتر جان گاتمن، استاد روان‌شناسي در دانشگاه واشينگتن در سياتل معتقد است كه احساس درد در مردان نيز متفاوت است. از نظر وي اندازه گيري مستقيم واكنش‌هاي فيزيكي مردان در روابط خود، تصوير قابل قبول‌ترو معتبرتري از آنچه زوج‌ها در زندگي تجربه مي‌كنند نشان مي‌دهد تا زماني كه فقط از آنها سؤال مي‌شود.
اطلاعات دكتر گاتمن نشان مي‌دهد كه مردان از لحاظ فيزيكي بيشتر بر انگيخته مي‌شوند. به‌عنوان مثال،هنگام درگيري با همسرخود قلبشان تند‌تر مي‌زند، بيشتر عرق مي‌كنند، و بيشتر راه مي‌روند.
اين گونه علائم كه مردان هنگام كشمكش‌هاي عاطفي از خود بروز مي‌دهند بسيار ناخوشايند هستند. در كل، مردان در اين مواقع دست به عقب نشيني مي‌زنند يا به‌اصطلاح كوتاه مي‌آيند، و اين واكنشي است كه گاتمن آن را سنگ اندازي مي‌نامد، روشي كه در آن شنونده ديواري سنگي در برابر گوينده ايجاد مي‌كند؛ عموما حالات و خطوط چهره خود را تغيير نمي‌دهند؛ از نگاه مستقيم به چشم همسرشان خودداري مي‌كنند؛ سر و گردن خود را خشك و جدي نگه مي‌دارند؛ و از دادن پاسخ به شنونده معمولي هم ناتوان هستند.
وقتي مرد از در گير‌شدن طفره مي‌رود، آن وقت است كه روابط آنها قطع مي‌شود. ابتدا، مرد از لحاظ روحي وسپس از لحاظ عاطفي پس مي‌كشد.زن با استفاده از احساسات و عواطف خود مرد را مغلوب مي‌كند. مرد از هر گونه در گيري با وي خودداري مي‌كند. زن سعي مي‌كند با نشان دادن خشم و رنجش شديد خود، مرد را وادارد تا هما ن گونه كه خود رابطه را قطع كرده، خود نيز آغاز گر آن باشد.
بي‌ترديد، اگر زن و شوهر‌ها در همين حد از الگوهاي رفتاري خود بمانند، اميدي به بهبود روابط هست اما اگر زن بخواهد با پس كشيدن خود براي از سر گيري ارتباط با همسرش مقابله به مثل كند، آن وقت است كه متأسفانه مجبور به جدايي مي‌شوند؛ يعني سرنوشت اين زندگي مشترك به وضعيت دو خط موازي دچار مي‌شود كه هرگز به نقطه اشتراكي نمي‌رسند ؛ يعني وضعيتي كه از سر گيري زندگي مشترك گذشته نا ممكن مي‌شود.
مردان براي رفتار گريزانه‌اي كه در پيش مي‌ گيرند، بهاي سنگيني مي‌پردازند، چنين رفتاري متأسفانه هر اميدي به بهبود روابط، برقراري احساس تعلق‌خاطر و صميميت را نا بود مي‌كند.
برجسته كردن نقاط مثبت
هنگام يادگيري روش‌هاي بهتر مديريت اختلافات، چه بسا كه وجود مسرت و شادي ضروري باشد.البته سخن گفتن درباره يك ازدواج موفق بسيار است. هر پژوهشي در اين باره نشان مي‌دهد كه عبارات محبت آميزي كه زوج‌ها در روابط خود به‌كار مي‌برند، تأثير بسياري در ايجاد مسرت و رضايت خاطرآنها دارد.
بنا به گفته دكتر گاتمن، اختلافات زناشويي به تنهايي تأثير مخربي بر زندگي مشترك زوج‌ها ندارند، البته اگر همراه با اقدامات مثبتي نظير شوخي، راه حل‌هاي مثبت، توافق، رضايت، همدلي، و گوش دادن فعال غير دفاعي باشد.
در تحقيقي كه در كاسلوز فلوريدا به عمل آمد، از زوج‌هايي كه 25 سال يا بيشتر از ازدواجشان مي‌گذشت، خواستند تا عوامل مؤثر در طولاني بودن ازدواجشان را بيان كنند. 40درصد از اين زوج ها دليل تداوم زندگي مشتركشان را لذت با هم بودن و گرامي داشتن اين با هم بودن، بيان كردند. علاوه بر اين، براين نكته توافق داشتند كه لذت با هم بودن، عامل اصلي زندگي شاد و سعادتمند انه آنهاست.
در ميان اين زوج‌ها فقط تعداد اندكي از زوج‌هاي راضي يا ناراضي، وجود تفريح، شوخي و شيطنت را در وضعيت زندگي مشتركشان دخيل نمي‌دانستند. از ميان عوامل مؤثر در تداوم زندگي مشترك اين زوج‌ها بيان عبارات محبت آميز بود كه به‌عنوان يكي از عوامل اساسي در يك ازدواج موفق ذكر شده بود و در صدر اين فهرست قرار داشت. دكتر گاتمن درباره يافته‌هاي تحقيق خود چنين مي‌گويد: تنها نكته مهم و مثبت همين است، شيفتگي و عشق ؛ زيرا شيفتگي و عشق، پديد آورنده تعهدي هستند كه در موفق بودن ازدواج بسيار نقش دارند.
در دانشگاه ميشيگان، تحقيق گسترده‌اي در دست انجام است. در اين تحقيق كه 6 سال به طول مي‌انجامد و هم اكنون چهار سال از آن سپري شده، 373 زوج شركت دارند. نكات مثبت اين تحقيق را خانم اليزابت دووان، استاد روان‌شناسي و دانشمند محقق در انجمن تحقيق اجتماعي، به روشني ارائه كرده است.
وي دريافت كه تأييد عاطفي يعني انتقال تمايلات محبت آميز ( عاشقانه) به مراتب قوي‌ترين بازگوكننده كيفيت روابط زناشويي است.تأييد عاطفي بي‌قيد و شرط خود از همسر، از طريق ارتباط غيركلامي در سلامت ازدواج اهميت بسيار دارد.
به اعتقاد دكتر دووان، ارتباط غيركلامي در روابط زناشويي تحول چشمگيري به وجود مي‌آورد ؛ چيزي كه تيم وي به آن انطباق يا همسازي مي‌گويد. هر يك از طرفين مي‌كوشد تا همسري دلخواه براي زوجش باشد. دكتر دووان مي‌گويد: اگر مرد احساس كند كه راه و روشي كه در پيش گرفته مورد قبول همسرش است، آنگاه مي‌كوشد تا به همان روش عمل كند.
از تلاش جمعي اين محققان الگويي از ازدواج در حال شكل گيري است كه در آن به ازدواج و روابط زناشويي همچون فرايندي پويا نگريسته مي‌شود، فرايندي كه دست اندر كار ساختن يك واقعيت مشترك است. اختلافات زندگي مشترك، عرصه وسيعي براي ارتباطات زناشويي و تبادل عواطف است.
همه اين كشمكش‌ها و اختلافات مهم‌اند و مي‌توان آنها را فرا گرفت، هرچه زودتر، بهتر. مواردي كه زن و شوهرها موفق به حل وفصل اختلافات نيستند را مي‌توان دوباره طراحي كرد و محققان باليني دقيقا مراقب هستند تا ببينند كجا وچگونه مي‌توانند به زوج‌ها ياري رسانند.

http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=50094

ادراك تعاملات زبان كودكان از همان دوران كودكي يعني زمان شروع يادگيري زبان به صورت تيپيك توسط محققان علاقمند و جامعه شناسان كودك مورد مطالعه قرار گرفته است.
اين تحقيقات بر روي روند توسعه كلامي و همچنين بر روي كودكاني كه ناتواني كلامي دارند، تمركز كرده است.
شناسايي و كشف استراتژي هايي كه كودكان در بحث‌ها به منظور كسب قدرت و تسلط به كار مي برند، نكته ايي است كه بسيار مورد توجه اين محققان قرار گرفته است.
بتازگي، رويكرد‌هاي متفاوت ديگري هم در زمينه "درك زبان كودكان" مطرح شده است. يكي از آنها ديدگاه "جامعه شناسي كودكي" است.
اين رويكرد تعاملات پيچيده زبان را با توجه به ادبيات نوجوانان در ارتباط با يكديگر و يا با بزرگسالان را بررسي مي كند. (اين ديدگاه توسط جيمز،James جنكس،Jenks وپراوت Proutدر سال 1998 و ميال، Mayall در سال 1999 و وكسلر Wakslerدر سال 1991).
اين ديدگاه روش‌هاي نويني در تشخيص توانايي‌هاي ارتباطي و درك تعاملات كلامي و غير‌كلامي نوجوانان فراهم مي‌سازد.
ادراك تعاملات زبان بر اساس نظريه هاي بسياري از قبيل، " شناخت و توسعه زبان"، پيگت Piaget در سال 1959 و نظريه " فرهنگي - اجتماعي" وايگوت اسكاي Vygotsky در سال 1986 و... مورد مطالعه قرار گرفته است.
اين نظريه ها، كودكان را به عنوان " كاربران - زبان در حال توسعه" توصيف مي كنند. از اين رو تاكيد مي كنند، كودكان به طور كامل صلاحيت درك و استفاده از زبان به عنوان يك ابزار مهم در برآوردن احتياجاتشان مانند نوجوانان يا بزرگسالان را ندارند.
اين مربيان هستند كه زمينه‌هايي براي رشد كودكان و استفاده از زبان در يك محدوده مفهومي، موقعيت‌هايي را فراهم مي‌سازند. كودكان نقش مهم "همياري و شراكت" را در ابتداي زندگي ياد مي‌گيرند، اما توانايي آنها در نمايش قدرت ومقام شان كه يك فرايند انتگرال (جدايي ناپذير) در دنياي اجتماعي آنها ست، كاملا بحث بر انگيز است. چرا كه كودكان نظام اجتماعي خود را در درون گروه هاي همسالان خود خلق مي كنند.
در اين نظام اجتماعي آنها ياد مي گيرند چگونه به اهداف نا مناسب خود دست يابند. آنها استراتژي هاي ارتباطي خود را براي كنترل و نفوذ اجتماعي خود بكار مي برند.
واتزلاويك Watzlawick، بيوين Beavin و جكسون Jackson در پي تحقيقاتي در سال 1967 ادعا كردند كه دو وضعيت تحت عنوان وضعيت ناپايدار (Complimentary) و وضعيت پايدار(Symmetrical) در تبادلات ارتباطي عوامل مهمي را به خدمت مي گيرند. تاكيد آنها بر روي شخصيت غالب (one-up) يا شخصيت تابع (one-down) است كه در ذات خود يك شرايط مثبت يا منفي تلقي نمي شود.
دقيقا مانند بزرگسالان، كودكان نيز نياز دارند، ياد بگيرند كه از عهده هر دو نقش خود برآيند. مطالعه بحث هاي كودكان يك روش آناليزي براي پويايي كودكان در ارتباط نزديك اجتماعي فراهم مي سازد.
بررسي ادبيات (سواد) كودكان در بحث‌ها نشان مي‌دهد كه اين بحث ها توجه خاص بسياري از محققان را بر روي تعاملات بحث انگيز مانند : " طبيعت" ( ايزنبرگ و گروي Eisenberg & Garvey در سال 1981- اوكيفي و بنيوت در سال 1982 )، " ساختار" (برنيس و لين در سال 1977 - Brenneis & Lein)،" ظهور" (ماينارد در سال 1985Maynard ) و " تصميم گيري" (بنويت در سال 1981 - Benoit) كار كرده اند.
آنچه كه از اين مطالعات بدست آمده، مشخصه ويژه كلي بحث‌هاي كودكان مانند مخالفت آشكاري است كه داراي فرم هاي متفاوتي است.(به عنوان مثال : ادعا ، حاشا، توهين و...)زنجيره نزاع هاي موجود در بين نوجوانان در نتيجه تلاش هاي هميارانه است كه به واسطه واكنش هاي دروني تعامل كنندگان در بحث هاي آشكار توسعه يافته است.
اين زنجيره‌هاي بحث انگيز بر اساس يكي از اين سه خصوصيات اوليه است؛ "بازگويي"، كه تكرار اظهارات ديگري است."تشنج"(Escalation)، كه اين هم اظهارات پي در پي قوي‌تر، طولاني تر يا بسيار توهمي است و " تناقض گويي"، كه اظهارات پي در پي در تناقض با اظهارات قبلي است.
بحث‌ها به وسيله نقش‌هاي مورد نظر تنظيم شده است. كه در تعين وضعيت برنده يا بازنده براي تعامل كنندگان بكار برده مي شوند.
در حالي‌كه اين ادبيات يك زمينه اوليه براي درك بحث‌هاي كودكان بوجود آورده است، تعداد اندكي از محققان بر روي جنبه ها ي مهم قدرت در اين تعاملات تمركز كرده اند. مانند : درگيري هاي اجتماعي، وضعيت اجتماعي همسالان و....
نكته ديگري كه در اين تحقيقات بسيار مورد توجه قرار گرفته است، توانايي و مهارت هاي كودكان و نوجوانان در برقراري يك ارتباط مطلوب است. محققان معتقدند كه؛ مهارت‌هاي برقراري يك ارتباط خوب بسيار حائز اهميت است.
چرا كه اين مهارت‌ها ما را در حل موفقيت آميز مسائل و ايجاد يك رابطه شخصي خوب توانا مي‌سازد. اين امر به همان اندازه كه در مورد بزرگسالان از اهميت خاصي برخوردار است، در مورد نوجوانان هم مصداق دارد.
تحقيقات نشان مي‌دهد كه فرايند برقراري ارتباط با ديگران فرايندي است كه از زمان تولد شروع شده و در طول مسير زندگي افراد ادامه مي يابد.
كودكان دبستاني درشرايط سني هستند كه توانايي هاي مورد نياز آنها از قبيل : ابراز وجود، گوش دادن به ديگران، نحوه برقراري ارتباط موفقيت آميز، بيان افكار و احساساتشان همه به سرعت در حال توسعه و تغيير است.
تحقيقات محققان حاكي از آن است كه اين بچه‌ها اغلب براي يادگيري چگونگي برقراري ارتباط خوب از خود اشتياق نشان مي‌دهند. البته بايد گفت افراد در هر سني كه باشند، ممكن است در بيان افكار و احساساتشان دچار مشكل شوند كه اين كودكان نيز از آن مستثني نيستند.
گاهي، يافتن كلمات صحيح براي بيان خواسته خود بسيار دشوار است، يا اينكه وضعيت چنان ترسناك به نظر مي‌رسد كه از بيان آنچه كه واقعا احساس مي كنيم، خجالت مي كشيم؛ گاهي از اينكه با گفتاري مورد تمسخر سايرين قرار بگيريم و يا اينكه اين گفتار باعث شود ديگران ما را طرد كنند، مي‌ترسيم.
به طور كلي تمامي اين موارد در بين همه انسانها بخصوص در بين نوجوانان كه در شرايط خاص احساسي و تغيير و تحولات دوران بلوغ هستند، عموميت دارد.
نكته مهمي كه بايد به آن اشاره شود اين است كه ارتباط يك فرايند دو سويه است. توانايي "گوش دادن " يك ركن اصلي در ارتباطات موثر شخصي و لازمه پيوند حسي و همدلانه با سايرين است. از طرف ديگر، تعدادي از نوجوانان اين امر (گوش دادن ) را، آن هم با دقت بسيار سخت يا فته اند.
محققان به اين نتيجه رسيده‌اند كه مي‌توان كودكان را به فكر كردن در باره اهميت بيان آنچه را كه مي‌انديشند و يا احساس مي‌كنند، تشويق كرد و بر همين اساس تعدادي از قوانين ساده كه مي تواند در برقراري يك ارتباط مؤثر به نوجوانان كمك كند را مطرح مي كنند. اين قوانين عبارتند از:
• فكر كردن پيش از تكلم
• فرياد نزدن
• به وضوح سخن گفتن
• بيان صحيح احساسات خود به ديگري
• بيان صريح هر آنچه كه مي خواهيد، بگوييد
• گوش دادن با دقت
منابع:
http://www.findarticles.com
http://www.partnershipforchildren.org.uk/resources/communication

پدران و مادران امروزى، بيش از هر زمان ديگر، درگير كارهاى مختلف اند، از جمله وظايف سنگين پدرى و مادرى، شغل يا مشاغل گوناگون و كارهاى روزمره.
انجام اين همه به جاى اين كه به آنان احساس رضايت و كارايى بدهد، گاهى موجب ناراحتى و فشار روحى آنان مى شود.
دومحقق در دانشگاه شيكاگو، طى ۸ سال، به بررسى نحوه ايجاد تعادل ميان كار و زندگى خانوادگى در خانواده هايى كه پدر و مادر هر دو شاغل اند، پرداخته اند. نتيجه اين پژوهش ارائه راه هايى است براى كاهش فشار روحى اعضاى خانواده هايى كه والدين ، هر دو شاغل اند.

اوقات فراغت را با هم بگذرانيد
از جمله راهكارهاى ارائه شده از سوى اين دو محقق، گذراندن اوقات فراغت همراه با اعضاى خانواده است. پژوهش آنان نشان داده است وقتى افراد خانواده ساعات بيكارى و اوقات فراغت را در كنار يكديگر و در جمع خانواده سپرى مى كنند، روحيه بهترى پيدا مى كنند و روحيه مشاركت پذيرى و همدلى آنان افزايش مى يابد.

كار؛ انگيزه بى جايگزين!
براساس نتايج اين تحقيق، ۴۰درصد از والدين شاغل خانواده هاى متوسط، دست كم ۳ ساعت در روز اضافه كارى دارند. آنان يا ۳ ساعت زودتر به محل كار مى روند يا ۳ ساعت بيشتر در محل كارشان مى مانند و به اين ترتيب ۳ ساعت از زمانى را كه بايد در كنار خانواده شان سپرى كنند، از دست مى دهند. فكر نكنيد ۶۰درصد باقى مانده، همه آن ۳ ساعت از دست رفته گروه اول را در كنار خانواده شان هستند. آنان، كار اضافى را به خانه هايشان مى برند. اين گروه سعى مى كنند هم به كارهاى ادارى باقى مانده برسند و هم به امور خانواده كه عملاً اين دو با يكديگر در تعارض است.
نتيجه اين كه به طور كلى، كار، نقش مهمى در زندگى هر دو گروه بازى مى كند. اين نتيجه، نه به خاطر ساعاتى كه صرف انجام كار در خارج از خانه مى شود، بلكه از نوع برخورد آنان با اشتغال و تلقى شان از شغل حاصل شده است. بسيارى از والدين، كار را يك انگيزه مثبت در زندگى خود مى دانند. انگيزه اى كه هيچ چيز نمى تواند جايگزين آن شود.

نتيجه اضافه كارى
تحقيقات اين دو محقق نشان داده است كه اضافه كارى، بيش از هر چيز، تعادل بين كار و زندگى را به هم مى زند. نتيجه اضافه كارى فقط افزايش درآمد براى پاسخ به هزينه ها نيست. اين نتايج هم حاصل اضافه كارى است:

تسلط كار بر خانواده
كار زياد نه فقط از اوقات فراغت اعضاى خانواده مى كاهد، بلكه موجب كاهش نظارت والدين بر خانواده و افزايش برخوردها بين آنان، فرزندان ، بويژه جوانان مى شود.

تقسيم نابرابر امور خانه
وقتى آقايان كار بيشترى در خارج از منزل به عهده مى گيرند، مسئوليت سنگين مديريت امور منزل، نگهدارى فرزندان و توجه به مسائل خانواده به گردن خانم خانه مى افتد.

سبك و سنگين كردن مسئوليت ها
اضافه كارى يا كار بيش از يك شيفت، موجب مى شود بين انجام كار و مسئوليت هاى خانوادگى فرد تعارض ايجاد شود. انتخاب ناخوشايند بين اين دو گزينه (كار و خانواده) اغلب موجب احساس گناه و پشيمانى بخصوص براى مادران شاغل مى شود. به همين علت بسيارى از مادران مايل نيستند وارد حيطه اين تقابل شوند و گاه در محيط كار دچار مشكل مى شوند. حال آن كه مشكلات محيط كار، نبود امنيت شغلى و نبود ارتباط مطلوب بين همكاران از جمله مسائلى است كه تأثير منفى بر ارتباطات خانوادگى دارد.

برقرارى تعادل بين كار و زندگى
چندين راه براى ايجاد تعادل بين كار و زندگى افراد شاغل پيشنهاد شده است.

مشاركت در كارهاى منزل
كارهاى روزمره منزل، اغلب، خوشايند نيست. اما اگر اين كارها با كمك همه افراد خانواده انجام شود، قابل تحمل و حتى دلپذير خواهد شد.

ايجاد فرصت هاى با هم بودن
مادرانى كه گرفتار فشارهاى روحى شديدى هستند، مى توانند با گذراندن اوقاتى در كنار اعضاى خانواده از اين فشارها تا حد چشمگيرى بكاهند و اين حالت را تعديل كنند.
همچنين پدرانى كه ارتباط خانوادگى گرم و مناسبى دارند، مشكلات و مسائل كارى خود را كمتر به خانه مى آورند. بنابراين بايد براى ايجاد فرصت هاى مناسب با هم بودن افراد خانواده تلاش كرد.

احترام به يكديگر
اگر اعضاى خانواده به عقايد و نظرهاى يكديگر احترام بگذارند، توجه عميقى به مسائل و مشكلات يكديگر نشان دهند و براى دستيابى به اهداف، به يكديگر كمك كنند، شادى بيشترى بر خانواده حكمفرما خواهد شد.

تجديدنظر در شرايط كار
اگر در محيط كار دچار مشكل هستيد و نمى توانيد بين كار و زندگى تعادل ايجاد كنيد، در شرايط كار خود تجديدنظر كنيد. شرايط كار بايد طورى مورد تجديدنظر قرار گيرد كه براى فرد شاغل و خانواده وى، آسايش و امنيت فكرى به ارمغان آورد. به طور كلى، داشتن هدف هاى مشترك، حل مشكلات و مسائل از طريق گفت و گو، توجه عميق به يكديگر و ايجاد فرصت هاى مناسب براى با هم بودن و مهر ورزيدن به يكديگر از جمله عواملى هستند كه تعارض بين اشتغال والدين و ارتباط مطلوب خانوادگى را به حداقل ممكن مى رسانند.
فراموش نكنيد كه فرزندان، براى گرفتن تصميمات مهمى مثل انتخاب رشته، انتخاب دوست و ورود به دانشگاه نياز دارند كه پدر و مادر در كنارشان باشند. پس اثر منفى اشتغال را بر زندگى تان حذف كنيد يا به حداقل ممكن برسانيد.
سه‌شنبه 29 آبان 1386 منيع : روزنامه ايران

آداب و معاشرت و آيين همسرداري
====================

1- عفو و گذشت در سيره پيشوايان

عفو گذشت يكي از توصيه هاي دين اسلام است و امامان و ائمه معصومين آن را هميشه در زندگيشان بكار مي برده اند.
خداوند در قرآن كريم مي فرمايند : ( گذشت كن، گذشت نيكويي)
در سيره عاليقدر پيامبر اسلام اين چنين است كه نسبت به خانواده اش با گذشت بود و مي فرمود (بهترين شما كسي است كه با خانواده اش رفتار نيكو داشته باشد، من بهترين شما در رفتار با خانواده خود هستم)
در سيره امام سجاد (ع) مي بينيم كه شخصي به نزد امام سجاد آمد و به ايشان اهانت كرد، اصحاب ناراحت شدند، امام فرمود، رهايش كنيد و بعد به دنيال مرد به منزلش رفت و فرمود : اگر مطالبي را كه گفتي در حق من و خانواده ام حقيقت داشته باشد، از خدا مي خواهم آنها را ببخشد ولي اگر وجود نداشته باشد، از خدا مي خواهم ترا ببخشد .
* در سيره امام صادق آمده است ( ما خانداني هستيم كه جوانمردي ما گذشت از كساني است كه به ما ستم كرده اند)
ضرورت و اهميت ارتباط انساني
ارتباط انساني از آنجا كه همزاد خود انسان است، آغاز آن با آغاز خلقت انسان همزمان است. روز به روز كه جلوتر مي رويم ، مشاهده مي كنيم كه ارتباطات انساني پيچيده تر مي شود. به همين دليل روابط انساني از ساده به مشكل طي مي شود.
لذا گفته اند : ارتباطات از گسترده ترين و مهم ترين و پيچيده ترين انواع رفتار انساني است به عبارت ديگر توانايي برقراري ارتباط صحيح در سطح بالاتر فصل مميز انسان با ساير موجودات و همچنين حيوانات است.

تاريخچه مطالعات ارتباطات انساني :

مطالعه تاريخ نشان مي دهد، ارتباط انساني همزاد با خود انسان است، اما نوع ارتباط ها متفاوت است و سير تكاملي را در طول تاريخ بشر داشته باشد.
1 – رسمي (بين كاركنان و مديران)
2- غيررسمي (مناسبات كاركنان با يكديگر)
3 – يك جانبه ( بين دو نفر)
4 – دو جانبه
5 – چند جانبه
6 – نزولي
7 – صعودي
8 – افقي
9 – مورب
10 – كلامي
11 – غيركلامي
12 – آشكار و پنهان
13 – كتبي
14- شفاهي

آئين همسرداري :

وقتي زن و مردي با يكديگر ازدواج مي كنند بالطبع ارتباطشان با خانواده هايشان كمتر مي شود و بيشتر بهزندگي خودشان توجه مي كنند . در اين جا مسئله مهمي كه مطرح است، اينست كه از طرفي مادر و پدر پسر از او انتظار دارند كه پسر به آنها توجه كند و از طرفي زني كه وارد زندگي اين پسر شده، دوست دارد شوهرش هميشه در كنار او و همراه او باشد و بيشتر محبت و توجه او به وي باشد.
اينجا گاهي توجه مرد به مادر و پدرش است و گاهي هم توجه اش به همسرش است. زمانيكه توجه مرد به همسر است گاهي پدر و مادر احساس مي كنند. فرزندشان نسبت به آنها بي توجه شده است و بالعكس وقتي توجه مرد بر پدر و مادر است، همسر فكر مي كند شوهرش نسبت به او بي مهر شده است. از اين جا اختلاف شروع مي شود در اينجا مردم وظيفه اي دارد :
1 – طوري به پدر و مادر محبت كند كه از محبت به همسرش كم نشود، تا او احساس كند كه مورد بي مهري قرار گرفته است.
2 – طوري به همسرش محبت كند كه از محبت به پدر و مادر كم نشود، تا آنها زماني كه اين فكر را نكنند كه مورد بي مهري قرار گرفته اند.
زن هم در اين موارد بايد كمي كوتاه بيايد، چرا كه پدر و مادر براي فرزند خويش زحمت كشيده و از وي انتظار محبت دارند.
• حضرت علي (ع) مي فرمايند : (انسان هيچگاه از خويشانش بي نياز نيست، و لو اينكه مال و اولاد هم داشته باشد، به ملاطفت و احترام آنها احتياج دارد، آنها هستند كه با دست و زبان از تو حمايت مي كنند بهتر از تو دفاع مي كنند و د رمواقع گرفتاري زودتر از ديگران به ياريش مي شتابند .

زندگي در غربت:

گاهي انسان به اين نتيجه مي رسد كه پيشرفت زندگي اش در سفر انجام مي شود، خيلي از افراد ناچار هستند كه مدام به مأموريت برود و يا براي انجام كار مدتي را در شهرهاي مختلف، سر كند.
اين موضوع براي خانمها كه مي بايست مدتي را از خانواده شان دور شوند، سخت است. در اينجا زن مي بايست، سختي ها را به خاطر شوهرش و زندگي اشت تحمل كند و همراه وي باشد و شرايط او را درك كند.

‌جلوه هاي مسؤوليت پذيري :

يكي از عوامل خوشبختي و سعادت، مسؤوليت پذيري است. خصوصاً وقتي زن و مرد با هم ازدواج كردند اين مسؤوليت سنگين تر مي شود.
پيامبر اكرم (ص) مي فرمايند : مرد نگهبان اهل بيت خود است و هنر نگهباني در مورد آنچه بايد از آن نگهباني كند، مسؤول است و زن نگهبان مال همسر خويش است و نسبت به آن مسؤول است.
• پيامبر اكرم (ص) مي فرمايند : همه شما مسؤوليت داريد، مرد مسؤول خانواده اش است و زن نسبت به خاندان همسر و بچه هاي او مسؤول است.
1 – تأمين زندگي : اين مسؤوليت به عهده مرد خانواده است كه بايد مايحتاج زن و بچه اش را از راه حلال تأمين كند، بدين وسيله آرامش را در خانواده برقرار كند و آنها را خشنود سازد.
امام باقر(ع) و امام صادق(ع) مي فرمايند : كسي پيش خدا خشنودتر و رفتارش پسنديده تر است كه براي خانه و خانواده اش نعمت و آسايش دور از اسراف و تبذير بيشتري فراهم بكند.
2 – مديريت خانواده : وظيفه مرد در خانواده اين است كه آنها را خرم و شاد كند و به زندگي نظم بدهد. آسايش افراد را فراهم كند و وظيفه زن هم اينست كه زندگي با مرد همراهي كند و با او در زندگي حركت كند و در مشكلات دوش به دوش مرد باشد.
3 – همسرداري : مرد از زنش به خوبي نگهداري مي كند و زن اين توجه ويژه را به همسرش داشته باشد و هر دو از يكديگر اطاعت كنند و به يكديگر احترام بگذارند و از يكديگر تشكر و قدرداني كند.
* تربيت اولاد : يكي از وظايف مهم مادر و پدر تربيت صحيح اولاد است.
امام صادق (ع) مي فرمايند : بار خدايا مرا در تربيت و تأديب و نيكي به فرزندانم ياري كن.
امام سجاد (ع) : حق فرزند بر تو اين است كه بداني وجود او از توست، و نيك و بدهاي او در اين دنيا به تو وابسته است و بداني كه در سرپرستي او مسؤولي و موظف هستي، او را به آداب و اخلاق پسنديده آموزش دهي.

ارتباط انساني :

* نظريه ساختاري و كنشي : مشخصه عمومي اين نظريه، واكنش ساختارها در خارج از آنچه به مشاهده گر باز مي گردد، مي باشد.
سرآغاز اين طرز تفكر را شايد بتوان به زمان افلاطون وخود او از نظر تاريخي بررسي كرد و به آن رسيد. چرا كه افلاطون عقيده داشت، حقيقت را با انديشه هايي دقيقاً آزمايش شده مي توان ، كشف كرد.
نظريه هاي ساختاري از روانشناسي ريشه مي گيرد و بر سازمان يا ساختار زبان و نظام هاي اجتماعي تأكيد مي كند، نظريه هاي كنشي از زيست شناسي هم ريشه مي گيرد.
• نظريه متعادل : اين نظريه مبين آنست كه هر گاه نظام هاي رفتاري از تعادل خارج شوند، فشارهايي ظاهر مي گردد تا اين تعادل را برقرار كند.
تفاوت اين نظريه مبين آنست كه هر گاه نظام هاي رفتاري از تعادل خارج شوند، فشارهايي ظاهر مي گردد تا اين تعادل را برقرار كند.
تفاوت اين نظريه با نظريه شناختي در اين است كه در نظريه تعادل ثبات دروني افكار و انديشه ها هر يك از طرفين در برقراري ارتباط تعيين كننده است، يعني بيشتر با نياز به تنظيم افكار ، باورها و نگرشها و رفتارها و سرو كار دارد.
به موجب نظريه تعادل تفاوت ارزشها و نگرشها باعث عدم محبوبيت و حتي دشمني افراد، نسبت به يكديگر مي شود. زيرا هر كس احساس مي كند ديگري ثبات ذهني او را بهم مي زند و اين خود به خود باعث جدايي و اختلاف مي شود.
4 – نظريه انتقادي : اين نظريه ها از جامعه شناسي، انديشه هاي مديريتي افرادي چون ماكس، لبر و مكتب ماركسيس و مكتب فرانكفورت گرفته شده است. مشخصات عمومي اين نظريه ها عبارتند از :
1 . تأكيد بر ذهنيت و تجربه هاي فردي
2 . قائل شدن اهميت فراوان براي مفاهيم به نحوي كه تجربه و زبان تحت الشعاع آن قرار گيرند.
5 - نظريه نموداري و رفتاري : تعامل نموداري و نمايشي بر اساس نكته زير دور مي زند.
* مفاهيم مبتني بر سلوك انسان : تعداد خاصي از رفتارهاي انسان كه بر مبناي نمودارها و مفاهيم آن استوار است.

مراقبت از شوهر و خانم هاي بدبين

* مراقبت از شوهر : مراقبت از شوهر يا نگهداري از وي بايد طوري باشد كه وي به دام نيفتد و گرفتار نشود، دوستان ناباب در مسير وي قرار نگيرند.
اين مراقبت بايد به نحوي باشد كه مرد متوجه نشود، چرا كه وقتي مرد متوجه مي شود توسط همسرش كنترل مي شود، ناراحت و گلايه مند مي شود كه چرا روي رفتار او ريز شده و او را كنترل مي كند.
حال زن براي مراقبت از شوهر مي بايست، كارهايي انجام دهد كه اين كارها عبارتند از: 1 – جذب شوهر : زن براي مراقبت از شوهر و جذب كردن او به خود مي بايست، خود را براي مرد بيارايد و با اين كار وي را به خود جذب كند.
2 – لحن ملايم : اگر در زندگي گرفتاري پيدا شد، با لحن ملايم و خوشرويي آن را حل كند و مرد را بدان توصيه كند.
* بدبيني : هر گاه انسان دچار بدبيني شد روابط زندگي مختل مي گردد و گاهي هم بدبيني به تهمت زدن مي انجامد.
حضرت علي (ع) مي فرمايند : در هر حال با زنها مدارا كنيد، با خوبي با آنها سخن بگوييد ، تا افعالشان نيكو گردد.
امام صادق درباره بدبيني و تهمت زدن به شوهر مي فرمايند : بهتان زدن به فرد بي گناه از كوههاي بزرگ سنگين تر است.
• پيامبر (ص) درباره تهمت زدن مي فرمايند : هر كس به زن يا مرد مؤمنه تهمت بزند، خدا او را در قيامت بر تلي از آتش قرار مي دهد، تا به كيفر اعمالش برسد.

2- راههاي خوشبختي و سعادت خانواده

الف) احترام متقابل : به طور كلي زماني زندگي شيرين است كه زن و مرد به طور متقابل به يكديگر احترام بگذارند، اين احترام در سايه محبت مي تواند تحقق يابد. زن و مرد هر دو احتياج به محبت دارند. در اسلام در خصوص محبت كردن بيشتر، به زنان سفارش زيادي شده است.
• امام باقر (ع) مي فرمايند : هر كس زن گرفت ، بايد به او احترام بگذارد.
• امام صادق (ع) مي فرمايند : بسيار سعادتمند است، زني كه به همسرش احترام بگذارد و او را آزار ندهد، همواره از او اطاعت كند.
• ضرورت احترام چيست ؟ همانطور كه مي دانيم هر خانواده اي كه در آن احترام وجود داشته باشد، از رشد و تعالي و پيشرفت و تحكيم روابط خوبي برخوردار خواهد بود.
• در ضرورت احترام به مردها بر احترام به زنها سفارش زيادي شده است.
• پيامبر اكرم (ص) مي فرمايند : برادرم جبرئيل به من خبر دارد و همواره سفارش زنم را به من مي كرد ، تا آنجا كه من گمان كردم جايز نيست شوهر به زنش اف بگويد، و فرمود : اي محمد در مورد زنان تقواي الهي پيشه كنيد، با آنان مهربان باشيد و رضاي خاطرشان را فراهم كنيد، تا در كنار شما باشند و ايشان را به كاري مجبور نكنيد و بر آنان خشم نگيريد و اموالي را كه به آنان داديد، جز با رضايت و اجازه آنان پس نگيريد.
پيامبر (ص) درباره احترام مرد به زن مي فرمايند : با زنان خوشرفتاري كنيد، اينان دست شما امانت هستند.

علل بي احترامي به زن چيست؟

علل بي احترامي مرد به زن مي تواند :
1. مردها فكر مي كند نسبت به زنها برترند
2. خوي استبدادي دارند
3. توقع كار زياد از زن دارند

مدلهاي ارتباطي
از ديدگاه هسيو و كليور ، مدلهاي ارتباطي به چند قسم تقسيم مي شوند:
1. فيزيكي
2. ذهني
3. نمادين

• مدلهاي فيزيكي : مدلهاي فيزيكي به دو قسم تقسيم مي شوند:
1. مدل ترسمي
2. مدل تمثيلي
• مدلهاي تمثيلي عبارتند از مدلهايي كه اندازه كوچك شده يك شيء هستند، كه شباهت زيادي به آن دارند مثل اسباب بازي كودكان
• مدل ترسيمي به تصويرفني يا طرح يك شي بر روي كاغذ و يا نقشه و صفحه مي گويند. مثل نمودار سازماني
• مدل ذهني : اين مدل شامل تصاوير ذهني و يا مفاهيمي كه در ذهن انسان ها جايگزين يك پديده و يك شيء مي شود.
• مدل نمادين : در اين مدل مفاهيم رياضي به صورت خلاصه شده بيان مي شود كه خود شامل دو قسم است :
1. كلامي
2. رياضي

1 – مدل كلامي : وضعيتي را از طريق زبان به صورت تكلم يا نوشتن بيان مي كند.
2 – مدل رياضي : نوع شاخص آن بر اساس فرمول رياضي انجام مي شود و در رشته هاي گوناگون از آن استفاده مي شود.

• انواع مدلهاي ارتباطي بر اساس نوع عملكرد آنها، به چند قسم تقسيم مي شوند :
1. مدلهاي توصيفي
2. مدلهاي پيش بيني كننده
3. مدلهاي هنجاري

• مدلهاي توصيفي : عبارتند از مدلهايي كه فقط سعي مي كنند، يك واقعه گذشته و يا حال و يا فعاليتي را بدون هيچ گونه تلاش در پيش بيني عادل آن و يا دادن هر گونه توصيه اي نقل كند. مثل : نقشه جغرافيا
• مدل پيش بيني كننده ، اين مدل ها توجيه كننده استراتژيكهاي گوناگون است كه از طريق آنها مي توان نتيجه تصميماتي را كه اتخاذ مي شود را ، پيش بيني كرد. مثل شاخه هاي تصميم گيري و نمودارهاي روش عرض يابي و بازنگري برنامه ها در ارگانها و نهادي گوناگون

• مدل هنجاري : اين مدلها مي كوشند كه نشان دهند براي تحقق خواسته ها، چه بايد كرد. مثل برنامه ريزي خطي و مدلهاي محاسبه اي انبار

عيب جويي نكردن

در ظاهر انسانها تفاوتهايي وجود دارد كه ممكن است براي عده اي خوشايند و براي عده اي ناخوشايند باشد.
در زندگي زن و مرد، اگر زن داراي عيوبي بود، مرد مي بايست آن را بپوشاند و اگر مرد داراي عيوبي بود، زن آن را بپوشاند، نه اينكه آن عيوب را بر رخ يكديگر بكشند كه اين كار باعث سردي زندگي مي شود.
• پيامبر (ص) در اين باره مي فرمايند : عيبي بالاتر از اين نيست كه عيوب ديگران را ببيند، اما از عيبهاي خودش غافل باشد.
• چشم پوشي از بيگانگان :‌در زندگي چه مرد و چه زن مي بايست از غيرهمسر خود چشم پوشي كنند.
• پيامبر (ص) مي فرمايند : هر زن شوهر داري كه چشمش را از نگاه كردن به غيرشوهرش پر كند،مورد غضب شديد پروردگار جهان واقع مي شود)

‌مهرباني و محبت

يكي از راههاي سعادت و خوشبختيف مهرباني و محبت كردن است. اظهار محبت به دو شكل امكان پذير است :
1. به صورت عملي
2. به صورت كلامي
عملي : با همسر، همراهي و هم فكري و ملايمت داشته باشد و در مسائل گوناگون زندگي همراه وي باشد.
زباني : در اين نوع مي بايست تنها به محبت قلبي خود اكتفا نكرد، بلكه محبت را به زبان آورد (مثلاً تو را دوست دارم)
• پيامبر (ص) مي فرمايند : سخن مرد به همسرش كه دوستت دارم، هرگز از قلبش بيرون نخواهد رفت.
• گذشت و بخشش : از بهترين و مؤثرترين كارها در زندگي، گذشت و بخشش است.
• امام علي (ع) مي فرمايند : كم گذشت بودن، زشت ترين عيب و شتاب در انتقام بزرگترين گناه است.
• آثار گذشت در زندگي عبارتند از :
1. افزايش عزت
2. آموزش گناه
3. زدودن كينه
4. ايجاد آرامش

*امام صادق از پيامبر در مورد گذشت، اين طور نقل مي كنند ( يكديگر را ببخشيد تا عزت پيدا كنيد)
* خداوند در قرآن كريم مي فرمايند : مؤمنان بايد عفو بكنند و چشم بپوشند، آيا دوست نمي داريد خداوند شما را بيامرزد و حال آنكه خداوند آمرزنده و مهربان است.
* پيامبر اكرم در زدودن كينه و گذشت مي فرمايند : نسبت به يكديگر گذشت كنيد تا كينه هايتان برطرف شود.
مهمترين و زيباترين گذشت :
در بعضي موارد ديده مي شود، انسانها انتقام مي گيرند ولي كينه را حفظ مي كنند، بعضي انتقام مي گيرند و كينه را كنار مي گذرارند و بهترين آن اينست كه انسان گذشت كند و كينه را كنار بگذارد.
• امام صادق (ع) مي فرمايند : گذشت زيبا اين است كه كسي را به خاطر خطايش مجازات نكني.
• امام رضا (ع) : بهترين و زيباترين گذشت آن است كه بدون سرزنش باشد.

ارزيابي و عملكرد مدلهاي ارتباطي

• ارزيابي مدلهاي ارتباطي : در اين مورد اكثر نظريه پردازان بر اين عقيده هستند كه مدل واحدي كه بيانگر همه ويژگيهاي يك پديده باشد وجود ندارد، با اين وجود مدلها از دو جهت مورد ارزيابي قرار مي گيرند.
1- مدل مورد نظر به چه ميزان و اندازه اثربخش است و چگونه به ما اجازه مي دهد تا اطلاعات مورد نظر را سازماندهي كنيم و بر اساس آن پيش بيني هاي لازم و توأم با موفقيت را انجام دهيم.
2- چه ميزان مطالعات بر اساس آن شكل گرفته است مدل مي گويد كه چه عوامل و عناصري را مي خواهد، مورد بررسي قرار دهد و چه نكاتي را به گونه غيرمستقيم براي طراح مدل ارزنده هستند.
• عملكرد مدل ارتباطي : اگر مروري بر مدلهاي گوناگون علم ارتباطات داشته باشيم، در مي يابيم كه همه آنها عناصر و اجزاي اساسي ارتباط را كه همان منبع يا فرستند پيام و وسيله مخاطب است، مورد نظر دانسته است.
• آغاز فراگرد ارتباطي با پيام فرست است ، اين يك نكته بديهي است، پيام فرست هرگز در خلاء پيام خود را ارسال نمي كند ، او براساس قصد و نيتي، پيام خود را شكل مي دهد، و آن را در قالب پيام به مقصد ارسال مي دارد، رمز گذار و يا وسيله فرستنده مفهوم مورد نظر فرستند پيام را در قالب كدهاي رمزي يا قابل شناسايي قرار مي دهد و كار انتقال پيام را صورت مي دهد. پيام به دو صورت مطرح مي گردد:
1. به صورت كلامي
2. به صورت غيركلامي
پيام مي تواند از طريق گفتار و نوشتار و يا حركات و كردار نويسنده شكل بگيرد.

• مجرا : محملي است كه پيام بر آن مي نشيند و به سوي مقصد حركت مي كند، در ارتباطات ميان فردي اين وسيله مي تواند زبان باشد.

• رمز گشا : به عنوان يك وسيله گيرنده مفهوم ، پيام منتقل شده را توسط فرستنده پيام را در قالب كدهاي قابل شناسايي در مقصد قرار مي دهد و آنها را براي دريافت كننده، معلوم مي سازد.

• بازخور : پاسخ و عكس العمل قابل تشخيص مقصد يا گيرنده پيام را نسبت به پيام مي گويند و مي تواند مانند تمام پيامها به صورت گفتاري و نوشتاري و حركتي باشد.

حجاب اسلامي
يكي از دستورات اكيد اسلامي حفظ حجاب براي بانوان است. در واقع حجاب باعث حفظ ارزش مقام و شأن و منزلت انسان مي شود. در زن زيبايي هايي وجود دارد كه شوهر دوست دارد فقط منحصر به او باشد. پس زن وقتي اين زيبائيها را فقط براي او آشكار مي كند، مرد نسبت به او دلگرم مي شود.
يكي از منافع حجاب اينست كه اگر زن بخواهد به شأن و منزلتش در جامعه ارزش داده شود و در جامعه از امنيت برخوردار باشد، بايد حجابش را حفظ كند . دوم اينكه با حفظ حجاب وفاداريش را به شوهرش ثابت مي كند . سوم اينكه با حفظ حجاب به جامعه خدمت مي كند و از انحرافات و مفاسد جامعه جلوگيري مي كند.

• خدا در قرآن كريم مي فرمايد : به زنان مؤمن بگو از مردان بيگانه چشم بپوشي و فروج و اندام خويش را از گناه ديگران محفوظ بدارند و محل زيبائيها و زينتهاي خويش را براي اجانب آشكار نسازند.

• چشم پوشي از خطاي شوهر :
انسان به طور كل در زندگي دچار خطاها و لغزشهايي مي شود، حال اگر لغزشي مشاهده كرديم، بهترين راه، گذشت است . نتيجه گذشت هم يك زندگي آرام و خوشبخت است.
* پيامبر (ص) مي فرمايند : زن بد زني است كه عذر شوهرش را نمي پذيرد و خطايش را نمي بخشد.

3- حسن خلق يا خوش اخلاقي

خوش اخلاقي در زندگي آثار و بركات زيادي دارد، به نحوي كه در زندگي باعث دلگرمي مرد مي شود و محبت و صميميت در وي زياد مي شود. بچه ها با خوش و دلگرمي و با انگيزه كافي به مدرسه مي روند و با خيال راحت به تحصيل مي پردازند.
بد اخلاقي زن در زندگي باعث دل سردي مرد مي شود و او فكر مي كند براي چه و براي كه زحمت مي كشد و تلاش خود را براي زندگي بيهوده ، فرض مي كند.
در برخي موارد ديده مي شود ، مرد به منزل دير بر مي گردد، با تحقيق ديده شده كه زن، در خانه بداخلاق است و مرد محيط خانه را دوست ندارد، پس اوقات بيشتري را در بيرون مي گذراند.
* امام صادق (ع) درباره خوش اخلاقي مي فرمايند : خداوند به انسان خوش اخلاق ثواب جهاد مي دهد، صبح و شام براي او ثواب نوشته مي شود.
* امام صادق (ع) درباره بداخلاقي مي فرمايند : هر زني كه شوهرش را اذيت كند و اندوهگين سازد، از رحمت خدا به دور است و هر زني كه شوهرش را احترام كند و آزارش ندهد و فرمانبردار او باشد ، خوشبخت و رستگار است.
گروهي پيش رسول الله آمدند و گفتند : خانمي است كه روزها را روزه مي گيرد و شبها را به عبادت مي پردازد و فقط يك عيبي دارد و آن هم اينست كه بداخلاق است و به همسايگانش آزار مي رساند، پيامبر فرمودند : در او هيچ خيري نيست او از اهل دوزخ است.

توقعات :

به طور كل توقعات در زندگي مي بايست از روي حساب و كتاب باشد، زن در مواقعي ممكن است توقعاتي از مرد خويش داشته باشد، ليكن مي بايست براي ابراز آنها زمان و مكان مناسب را در نظر بگيرد، مثلآً وقتي مردي از سر كار به منزل برمي گردد و خسته از تلاش روزانه است، زن نبايد زود شروع به ابراز خواسته هاي خويش بكند، بكله وقتي مرد، زماني را استراحت كرد و سرحال شد. آنهم با آرامش و راههاي منطقي و درست از او در مورد خواسته هايش سؤال كند.
در زمينه توقعات بي جا پيامبر اكرم فرمودند : هر زني كه با شوهرش سازگار نباشد، و او را بر چيزهايي كه فوق توانايي هاي اوست وادار كند ، اعمالش مورد قبول خدا واقع نمي شود و در قيامت مورد غضب پروردگار جهان قرار مي گيرد).

شرايط اختصاصي انتخاب همسر براي مرد و زن :
شرايط اختصاصي انتخاب همسر براي مردان :
• از شرايط اختصاصي كه مرد براي انتخاب همسر بايد مورد توجه قرار دهد، اينست كه زني را انتخاب كند كه از نظر فكري سالم ، كامل ، عامل باشد و از سطح فكري درستي برخوردار باشد، چرا كه اگر فكرش ناقص باشد و از نظر ذهني كمبود داشته باشد، اين مسئله نه تنها در خودش خلاصه نمي شود، بلكه بر فرزنداني كه از روي بوجود مي آيند، اين آثار نمايان مي شود.
• شرط دوم : از لحاظ جسمي كارآمد و در حد مطلوب و سالم باشد. داراي وفا، تدبير، زيبايي، با حيا، آزادمنش، كمال، قدرت همسرداري باشد و مهريه وي كسب باشد، نسبت به بيگانگان تا حدودي متكبر باشد، نسبت به حفظ حال شوهرش بخيل باشد.

ويژگي همسر از ديدگاه پيامبر :

پيامبر (ص) مي فرمايند : بي شك از بهترين زنهايتان كسي است كه زايا، مهربان، پاكدامن در نزد خانواده اش عزيز و در نزد شوهرش فروتن باشد.
• شرايط اختصاصي انتخاب شوهر براي زنان :
1 – مورد از لحاظ جسمي توانايي اداره زندگي را داشته باشد
2 – اختلاف سني زياد نباشد
3 – از لحاظ اقتصادي به حدي باشد كه بتواند زندگي را اداره بكند و آبروي خانواده را حفظ كند.

ارتباط انساني :
به طول كل ارتباط در شرايط مختلف رخ مي دهد، بعضي ها فكر مي كنند ارتباط فقط ما بين دو نفر يا بيشتر صورت مي گيرد، اما واقعيت امر اينطور نيست، ارتباط در شرايط مختلف و با افكار گروههاي مختلف شكل مي گيرد ، گاه انسان با خود و انسانهاي ديگر و جمع كثيري از انسانها ارتباط برقرار مي كند.

تقسيم ارتباط بر اساس فراگرد تفهيم بر سه قسم است :
1 – ارتباط با خود
2 – ارتباط با ديگران
3 – ارتباط عمومي

تقشيم ارتباط از حيث توجه فرستنده و گيرنده پيام به دو قسم است :
1 – ارتباط با خود
2 – ارتباط با ديگران
3 – ارتباط عمومي

تقسيم ارتباط از حيث توجه فرستنده و گيرنده پيام به دو قسم است :
1 – ارتباط ارادي
2 – ارتباط غيرارادي
گاهي شخصي بدون اينكه قصدي داشته باشد، كلامي را بر زبان مي آورد كه از اين كلام و تلفظ ، لفظي پيامي به ديگران منتقل مي شود.
ارتباط يعني ، فراگرد انتقال اطلاعات با وسايل ارتباطي گوناگون از يك نقطه و يا يك شخص، از يك دستگاه به ديگري، ارتباط بر اساس نوع ارتباط و تعداد آنها و وسيله ارتباطي با يكديگر متفاوتند. اگر بخواهيم فراگرد را در يك جمله مختصر تعريف كنيم ، عبارتست از هر رويدادي كه يك متغير ممتد در زمان را نشان دهد و يا هر عمل و نحوه عملي كه مداوم و مستمر باشد.
هدف از ارتباط چيست؟ هدف از ارتباط انتقال پيام به گيرنده به منظورهاي گوناگون است كه اين انتقال پيام با وسايل گوناگون شكل مي گيرد.
نكته : مسئله ارتباط آنقدر براي انسان حياتي است كه اگر ارتباط نباشد، منجر به يأس و نااميدي افسردگي انسان مي شود و يا حتي عدم ارتباط منجر به خودكشي مي شود.
ارتباط درباره انسان موضوعي اختياري است، انسان به اختيار و اراده خود وارد عرصه ارتباط با عالم خارج خود و ديگران مي شود.

دلداري دادن به شوهر :
به طور كل مسؤوليت سنگين زندگي بر دوش مرد مي باشد، وقتي مرد از سركار به منزل بر مي گردد، در بيرون منزل با افراد مختلفي روبه رو بوده است كه ممكن است با بعضي آنها دچار مشكل شده باشد، پس وقتي به منزل برمي گردد، همسر او بايد به وي دلداري دهد.
دلداري دادن راههاي مختلفي دارد :
1 – حرفهاي او را گوش دهد.
2 – مشكلات بيرون را در نظر وي كوچك و بي اهميت جلوه دهد.
3 – در مشكلاتش وي را تشويق كند.
4 – راه صحيح را جلوي پاي وي قرار دهد.

• امام صادق درباره دلداري دادن مي فرمايند : در دنيا چيزي بهتر از همسرشايسته وجود ندارد، همسري كه شوهرش از ديدن او مسرور و شاد گردد.
• امام صادق (ع) مي فرمايند : يك دسته از زنها، آنهايي هستند كه زياد بچه دار شوند، مهربان و با عاطفه هستند و در سختيهاي روزگار و در امور دنيا و آخرت پشتيبان شوهرشان هستند، به زيان او كار نمي كند، گرفتاريهايش را زياد نمي گردانند .

سپاسگزاري :

به طور كل هر فردي كه زحمت مي كشد در مقابل زحمتي كه كشيده توقع مزد دارد، وقتي مرد از سركار پس از تلاش زياد به خانه بر مي گردد انتظار تشكر و سپاسگزاري را از همسرش دارد. در اين حالت وقتي زن از وي به خاطر زحماتش تشكر مي كند، مي فهمد كه تلاشهايي كه براي زندگيش كرده است، بيهوده نبوده است.
بالعكس وقتي مرد به منزل وارد شود، به خاطر زحماتي كه زن در طول روز براي نگهداري منزل و بچه كشيده است از وي قدرداني شود، اين قدرداني باعث دلگرمي وي مي شود.
• امام صادق در اين باره مي فرمايند : بهترين زنهاي شما ، زني است كه وقتي شوهرش چيزي آورد، سپاسگزاري كند و اگر نياورد، راضي باشد.
• امام صادق (ع) فرمودند : اگر زن به شوهرش بگويد از تو خيري نديدم، تمام اعمالش باطل است و از درجه اعتبار ساقط مي شود.
پيامبر(ص) فرموده اند : كسي كه از احسان مردم قدرداني نكند، شكر خدا را بجا نياورده است.

4- ارتباط انساني

راهها و روش هاي نيل به كمال
1- در اين راه بايد ابتدا انگيزه كمال و احساس نياز به تكامل در انسان بوجود آيد.
شاعر شيرين سخن مي فرمايند :
آب كم جو تشنگي آور بدست
تا بجوشد آبت از بالا و پست
تا نزايد طفلك نازك گلو
كي روان گردد ز پستان، شير او
يعني انسان بايد طالب حقيقت باشد، انگيزه طي مراحل عاليه انساني و كمال را داشته باشد كه اين خود شرط اول است سپس عزم خود را جزم كند كه پس از معرفت كمال و مقامات معنوي و عالي انساني در راستاي رسيدن به آن مدارج عاليه تلاش و جهاد كند.

2 – هوسها : هوسهاي انسان به صورت انواع و اقسام تمايلات در نهاد انسان قرار داده شرط دوم رشد و كمال مبارزه با هوسها است.

3 – پاك كردن دل از آلودگيها‌:‌ابتدا بايد خانه دل را از غير زدود وبعد محبوب و خالق خود را در خانه دل جاي داد.

4 – آگاهي : در اين باره مي بايست آگاهي و اطلاعات كافي درباره راههاي تكامل و اصول تكامل كه نقش فراواني در نيل انسان به كمال دارد را بدست آورد.
شاعر مي فرمايند :
اقتضاي جان چو اي دل آگهي است
هر كه آگه تر بود جانش قوي است

5 – وفاي به عهد :
تعهد نكته مهمي است كه در دنياي امروز كمرنگ شده است، بسياري از اختلافات در جامعه بشري به خاطر اينست كه افراد بر سر تعهدات خويش پاي بندي بنشينند.
قرآن كريم درباره وفايبه عهد مي فرمايند : نسبت به تعهدات خويش پاي بند باشيد و عمل كنيد.

6 – توجه به عيبهاي خود :
پيامبر (ص) در اين مورد مي فرمايند : خوش به حال كسي كه توجه او به عيبهاي خودش او را از عيوب مردم باز دارد.

7- همنشيني با انسانهاي رشد يافته :
شاعر در اين باره مي فرمايند:
يار بد، بدتر بود از مار بد
مار بد تنها همي بر جان زند
يار بد بر جان و بر ايمان زند
هم نشين خوب مي تواند اثر بسيارزيادي در شخصيت افراد داشته باشد، چنانچه اگر به هم نشين كسي توجه كني، مي تواني شخصيت طرف مقابل را درك كني.

احترام به شوهر و شكايت و درد دل :

احترام يكي از مسائلي است كه در وجود هر فردي نهفته است ، چنانچه چه مرد و چه زن علاقه دارند كه به آنها احترام گذاشته شود. كسي كه احترام مي گذارد، علاوه بر اينكه شخصيت طرف مقابلش را محترم شمرده و رضايت دل او را بدست آورده، احترام و ارزش خود را هم بالا مي برد. در حقيقت احترام گذاشتن به ديگري، احترام گذاشتن به خود است .
احترام گذاشتن از راههاي مختلفي انجام مي شود:
1 – احترام رفتاري : يعني احترام و توجه به انجام خواسته هاي شوهر و به خصوص در مقابل فرزندان و خويشان و ..
2 – احترام زباني :‌استفاده از الفاظ مناسب (مانند شما و ..) براي شوهر الخصوص در مقابل فرزندان و خويشان و ...
• پيامبر (ص) مي فرمايند : (وظيفه زن اين است تا درب خانه به استقبال شوهرش برود و به او خوش آمد بگويد )
• امام صادق (ع) : (هر زني شوهرش را احترام كند و آزارش نرساند، خوشبخت و سعادتمند خواهند بود)
• پيامبر (ص) : (زن موظف است براي شوهرش تشت و حوله بياورد و براي شستن دستها به او كمك كند)
• شكايت و درد دل :
• شكايت و درد دل بايد :
1. در زمان مناسب
2. مكان مناسب
3. مخاطب
براي شكايت و درد دل كردن ابتدا مي بايست زمان مناسبي را انتخاب كرد، زماني كه مرد استراحت كرده باشد و محيط خانه، محيطي مملو از آرامش باشد و مخاطب كه زن است با لحني آرام و ملايم مسائل خود را براي وي بازگو كند.
• پيامبر (ص) مي فرمايند : (هر زني كه با زبان، شوهرش را بيازارد، نمازها و سايراعمالش قبول نمي باشد، و لو هر روز روزه باشد و شبها را براي تجهد و عبادت برخيزد و بنده هايي را آزاد كند، ثروتش را در راه خدا انفاق نمايد. زني كه بد زبان باشد و شوهرش را بدين وسيله بيازارد، نخستين كسي است كه وارد دوزخ خواهد شد)

معيار و ملاك انتخاب همسر
اصولاً ازدواج بر اساس معيارو ملاك هاي خاصي انجام مي شود. اين ملاك ها مي تواند:
1 – مذهب و ايمان
2 – اخلاق
3- هماهنگي فكري و فرهنگي
4 – اصالت خانوادگي

مذهب و ايمان : اولين ملاك و معيار، مذهب و ايمان است ، چنانچه اگر مردي با ايمان باشد، مسلماً رفتار و حركات او با همسرش مطابق با دستورات اسلام است، بنابراين رفتاري درست با همسرش در پي مي گيرد . همچنين اگر زني با ايمان باشد حركات و رفتار او وارسته است و مال همسرش را در راه حرام مصرف نمي كند.
• پيامبر (ص) مي فرمايند : بر شما باد، ازدواج با زنان ديندار
• امام صادق (ع) مي فرمايند : از مردم سست ايمان زن بگيريد، ولي به آنها زن ندهيد، زيرا زن در اخلاق و آداب تحت تأثير شوهر است و مرد عقايد خود را بر او تحميل مي كند.
• اخلاق : اخلاق در زندگي بسيار مهم است ، زيرا سلامت و خوشبختي خانواده در گرو آن است و از آن تأثير مي پذيرد.
• امام رضا (ع) مي فرمايند : اگر خواستگار بداخلاق است، دخترت را به ازدواج او در نياور.
• امام علي (ع) : با خوش اخلاقي زندگي نيكو مطلوب مي گردد.
• پيامبر اكرم (ص) مي فرمايند : خدايا به تو پناه مي برم از همسري كه قبل از رسيدن پيري، پيرم كند.

هماهنگي فكري و فرهنگي :

• امام صادق (ع) مي فرمايند :
زن آگاه و با معرفت بايد همسر مرد آگاه و با معرفت شود.

اصالت خانوادگي :
• پيامبر اكرم (ص) مي فرمايند : اي مردم از سبزه اي كه در لجن زا روئيده است پرهيز كنيد، سؤال شد ، سبزه روييده در لجنزار چيست؟ فرمود : زن زيبايي كه د رخانواده اي بد تربيت شده باشد.

ارتباط چيست ؟

جهان امروز را عصر ارتباطات ناميده اند. ديوارهاي رفيع يكي پس از ديگري در حال فروريختن هستند و يا فرو ريخته اند. وسايل ارتباط جمعي، ماهواره هاي كوچك و بزرگ ، امواجشان به نقاط دور، نه تنها شهرهاي بزرگ بلكه به روستاهاي كوچك دنيا هم رسيده و در حال رسيدن است.
در دنياي ارتباطات امروز وضعيت سابق دگرگون شده است و به ظاهر وضع سابق و نظم حاكم بر جهان گذشته جاي خود را به نظم به ظاهر نوين جهاني مي دهد.
وضعيت گذشته دچار تزلزل شده است و برخي از جوامع و حكومتها رو به تزلزل مي رود. اين خود دگرگونيها و تغييرات و دگرگونيهاي شگرفي كه در عالم اتفاق افتاده است، در دانش و نگرش و رفتار و روابط، هم تغيير ايجاد كرده است.
اين وسايل جديد ارتباطي، انسانها را به ظاهر بهم نزديكتر كرده است، اما قلباً و از نظر روحي و معنوي از يكديگر دور هستند فرآيند ارتباطات انساني در محدوده روابط بشري شكل مي گيرد.
ارتباط و ارتباطات چيست؟ ارتباط در لغت به معني ربط داشتن و پيوستگي داشتن است كه كلمه مربوط و رباط و رابط نيز هم ريشه هستند. رباط نيز به محل كاروانسراهاي قديم مي گويند كه محل تلاقي كاروانهاي تجاري، زيارتي و سياحتي بوده است. ارتباط هم به عمل ارتباط برقراركردن مي گويند. ارتباط و وسايل ارتباطي امروزه نكته مهمي است كه در اكثر علوم مورد بحث قرار گرفته است.
ارتباطات داراي معاني متعددي در اقوام و ملل و علوم مختلف مي باشد. بعضي از محققين غربي كه خود پايه گذار ديدگاههاي جديد مي باشند، ابراز داشته اند كه اين ارتباطات و وسايل ارتباط جمعي جديد اگر چه از جهات مختلفي سودها و منافع فراواني براي بشر داشته است كه مي توانند استفاده ها و بهره هاي عامي را از دورترين نقاط دنيا ببرند، اما آثار خوبي را نيز در پي داشته است.

ارتباطات اجتماعي به 8 قسمت تقسيم مي شود.
1 . ارتباط مستقيم
2. ارتباط اجتماعي
3. ارتباط احساس برانگيز
4. ارتباط معطوف به هدف
5. ارتباط بازتابي
6. ارتباط حركتي
7. فرا ارتباط
8. ارتباط اجتماعي
ارتباط و ارتباطات اجتماعي در جامعه داراي آثار فراواني است. در جوامع بشري مشاهده مي شود كه در گذشته اگر بحث بر اين بود كه فرهنگ جامعه را در عرض 20 سال مي توان تغيير داد، مدتي قبل قانع شدند كه مي توان در طي 1 سال با وسايل ارتباط جمعي جديد فرهنگ جامعه را تغيير داد. امروزه سخن بر اين است كه نياز به سالها و ماهها نيست، بلكه در طي چند روز و حتي مدت زمان كوتاهي قادر هستند ، فرهنگ جامعه اي را مورد حمله قرار دهند، حكومتي را ساقط سازند، حكومتي را در نقطه اي از دنيا با استفاده از وسايل ارتباط جمعي و رسانه ها، برقرار كنند و در حكومت بنشانند.
ارتباط از خويشتن آغاز مي شود. ارتباط از خويشتن و شناخت خويشتن به معناي سرآغاز ارتباط است. از هر چشم اندازي كه بنگريم هر ارتباطي كه پاي انسان در آن كشيده شده است، به اين نتيجه مي رسيم كه از خود شروع شده است.
پودمان آداب و معاشرت و آئين همسرداري

5- نياز انسان به ازدواج

ارضاي نياز جنسي :
انسانها در برخورد با ارضاي نياز جنسي به سه نوع عمل مي كنند.
1. بعضي افراد اين غريضه را سركوب و از آن صرف نظر مي كنند.
2. بعضي آزادانه و بدون محدوديت دنبال كاميابي هستند و مفاسد اجتماعي در اين نوع نهفته است.
3. بعضي براي قوام زندگي و بقاي نسل تن به ازدواج مي دهند، كه اسلام نوع سوم را توصيه مي كند.

آرامش رواني :

يكي ديگر از اهداف انسان آرامش رواني اوست. آرامش رواني انسان با ازدواج ايجاد مي شود.
خداوند در قرآن كريم مي فرمايند : بلاخره اگر انسانها زندگي را تشكيل دادند، هم آرامش رواني و هم از محبت برخوردار مي شوند.
خداوند در قرآن كريم مي فرمايند : از نشانه هاي او (خداوند) اين است كه از همسراني از جنس خودتان براي شما آفريد تا در كنار آنان آرامش يابيد و ميان شما دوستي و مهرباني قرار داد. همانا در اين كار نشانه هايي است براي گروهي كه تفكر مي كنند.
سوره روم آيه 30
• خداوند در قرآن كريم مي فرمايند : زنان لباس همسران و شما همسران لباس آنها هستيد.
پس متوجه مي شويم، همانطور كه لباس باعث پوشيده شدن عيوب انسان مي شود و زيبايي و كمال در او ديده مي شود، همانطور هم با ازدواج عيوب و نقايص انسان برطرف مي شود، و زيبايي و كمال در او آشكار مي شود.

حفظ دين :
ازدواج باعث حفظ دين افراد مي شود، ازدواج در دين اسلام يك امر مؤكد و استحبابي است ، حال اگر انسانها به گناه بيافتند و يا مسائل ديگري براي آنان پيش بيايد، اين امر واجب مي شود. اين امر ممكن است گاهي بر اساس نذر و قسم نيز واجب شود. حضرت محمد(ص) درباره حفظ دين مي فرمايند : هر كس دوست دارد خدا را با طهارت و پاكيزگي ملاقات كند، با داشتن همسر او را ملاقات مي كند.
بحارالانوار جلد 103 – ص 220
حفظ نسل : انسان براي حفظ نسل خود ازدواج مي كند خداوند در قرآن كريم مي فرمايند: خداوند براي شما از جنس خودتان همسراني قرار داده و از همسرانتان براي شما فرزندان و نوه هايي بوجود مي آورد.
سوره نمل آيه 72

موضوع : تكامل انساني :

تكامل موجودات بر حسب ذات آنها متفاوت است، تكامل نباتات و تكامل حيوانات با تكامل انسانها متفاوت است. تكامل يك درخت به اين صورت است كه املاح و آب را از زمين و نور را از خورشيد گرفته و آنها را تبديل به ميوه مي كند و آن را در اختيار انسان قرار مي دهد.
تكامل حيوان به اين صورت است كه از علاقه استفاده كرده و آن را تبديل به شير – گشوت و مواد مصرفي ديگر كرده و در اختيار انسان قرار مي دهد.
انسان به خاطر اينكه اشرف مخلوقات است تكامل او نيز فرق مي كند، براي تكامل انسان خداوند علاوه بر اينكه پيام تكامل را تا حد زيادي به صورت عقل در وجود او تعبيه كرده است، به آن بسنده نكرده است بلكه پيامبران و حجتهاي بيروني را براي وي قرار داده است كه بر اساس اعتقاد ما 124000 پيامبر و راهنما از جانب خداوند متعال براي راهنمايي بشر آمده است.
همانطور كه گفته شد، سير عالم به سوي تكامل است، خداوند در قرآن كريم مي فرمايند : پروردگار ما آن خدايي است كه هر چيزي پس از آفرينش او هدايت او را هم عطا كرد و ارزاني داشت.

موانع رشد و كمال چيست؟

موانع رشد و كمال علت هاي زيادي دارد و همه آنها به يك مانع كلي و اساسي برمي گردد و آن نفس اماره است.
• آئين همسرداري :
• موضوع : وظايف بانوان (شوهرداري – محبت به شوهر)
• شوهرداري : شوهر داري يعني مراقبت از شوهر براي كار – سلامت – موفقيت و شخصيت و آينده وي
• امام علي (ع) در اين باره مي فرمايند : جهاد زن به اين است كه خوب شوهرداري كند.
• براي اهميت اين موضوع پيامبر اكرم (ص) مي فرمايند : هر زني بميرد در حالي كه شوهرش راضي باشد، داخل بهشت خواهد شد.
• براي توجه بيشتر در رواي ديگر پيامبر(ص) مي فرمايند : زن نمي تواند حق خدا را ادا كند، مگر اينكه حق شوهرش را ادا كرده باشد.

محبت كردن به شوهر :

به طور كل انسان نياز به محبت دارد، چرا كه يكي از نيازهاي طبيعي انسان است.
بنابراين محبت در زندگي باعث قوام و ادامه زندگي مي شود، پس وقتي زني به شوهرش محبت كند، باعث دلگرمي وي در زندگي مي شود، اين دلگرمي سبب مي شود تا مرد با تمام وجود براي زندگيش تلاش كند.
• محبت كردن راههاي مختلفي دارد :
2- محبت در رفتار (عملي)
3- محبت در گفتار (زباني)
• محبت عملي : به اين نحو است كه زن در مقابل شوهر، گذشت ، فعاليت و ملايمت از خود نشان دهد، تحت مديريت شوهر عمل كند، بچه ها را به احترام گذاشتن به پدر توصيه كند و ...
• محبت زباني : به اين نحو است كه زن محبت خود را به وسيله زبان به شوهرش ابراز كند ، اين ابراز محبت را حتي با يك شاخه گل مي توان، نشان داد.
• در روايتي از امام رضا (ع) آمده است : بعضي زنها براي شوهرانشان بهترين غنيمت هستند، زناني كه به شوهرشان اظهار عشق و محبت مي كنند.
• در زمينه عشق محبت زن به شوهر پيامبر (ص) مي فرمايند : عشق و محبت از ويژگي يك زن مسلمان است و بهترين زنان شما، زنهايي هستند كه داراي عشق و محبت هستند.
• امام صادق (ع) نيز فرموده اند : وقتي كسي را دوست داري به او خبر بده .

موضوع : انتخاب همسر :

انتخاب همسر از اهميت زيادي برخوردار است ، چرا وقتي انسان همسري برمي گزيند، مي بايست يك عمر را در كنار وي در غم و شادي بگذراند، از او تأثير بگيرد و بر او تأثير بگذارد.

• آزادي انتخاب همسر :

در اسلام از ازدواجهاي اجباري جلوگيري شده است. چرا كه ، چه زن و چه مرد بايد هر كس كه به او علاقه دارد ازدواج كند.
• امام صادق (ع) مي فرمايند : با زني كه خودت دوست داري ازدواج كن و زني را پدر و مادرت پسنديده اند، رها كن .
• در انتخاب همسر روايتي نقل شده است : جواني نزد امام صادق رفت و گفت : پدر و مادرم دختري را براي من در نظر گرفته اند كه من ميلي به آن ندارم، فرمودند : با زني ازدواج كن كه خودت بر آن ميل و علاقه داري .
• دقت مرد در انتخاب همسر : مرد بايد دقت كند، زني صالح و شايسته انتخاب كند، چرا كه از او فرزنداني بوجود مي آيد كه تحت تأثير تربيت او قرار مي گيرند.
• امام صادق (ع) مي فرمايند : زن مانند گردنبند است ، دقت كن چه گردنبندي را بر گردن خود آويزان مي كني، براي زن ناشايست و شايسته هيچ قيمتي را نمي توان تعيين كرد، زيرا ارزش زنان شايسته طلا و نقره نيست، بلكه چنين زناني از طلا و نقره با ارزشترند و ارزش زنان ناشايست برابر با خاك هم نيست، چرا كه خاك از اينان بهتر است)
مرد در انتخاب همسر بايد دقت كند، زني را به همسري برگزينيد كه بتواند اسرار پنهان وي را حفظ كند.
امام صادق (ع) دراين باره فرموده اند : دقت كن چه شخصيت را در جايگاه خود قرار مي دهي، و چه كسي را در ثروت و حال خود شريك مي كني و بر كيش و راز خويش آگاه مي سازي.

• دقت زن در انتخاب شوهر :
پيامبر اكرم (ص) مي فرمايند : ازدواج نوعي فرمانبرداري است، پس هر گاه دختري را شوهر مي دهيد، دقت كنيد او را به اطاعت از چه كسي وا مي داريد.

• دقت ائمه در انتخاب همسر :
ائمه (ع) هم در انتخاب همسر دقت زيادي داشتند، چنانچه روزي امام علي (ع) به برادرش عقيل كه به