مشتری مداری از جمله مفاهیم نوین اقتصاد است که در حوزه های مختلف خدماتی رخنه کرده و جایگاه خود را پیدا کرده است. مفهومی که باید گفت با عمقی بیشتر و بطور گسترده تری در گذشته صنعت هتلداری با عنوان مهمانداری شناخته می شود.
واقعیت مهم این است که مهمانداری با عمق گذشته دیگر مورد توجه قرار نمی گیرد و مهمانسراها و هتلها واژه مهمانداری را فراموش کرده اند منظور آن نوعی از مهمانداری است که مهمانان را با هر شرایطی پذیرش می کردند. ابوسعید ابوالخیر در سر در مهمانسرای خود نوشته بود: هر که از در درآید نانش دهید و از ایمانش نپرسید، چه آنکه در نزد خدای به جانی ارزد در نزد بوسعید به نانی ارزد.
]]> امروزه صنعت هتلداری همچون بانکداری و خودروسازی بیشتر از سایر بخشهای خدماتی کارشان به مشتری مداری گره خورده است و لازم است این مهم از سوی مدیران و مسئولان صنعت هتلداری بیشتر مورد تایید و تاکید قرار گیرد. چرا که مهمانداری و مشتری مداری هنر هتلداری است و بدون آن هتلها قطعا به پرداخت هزینه هایی گزاف برای جذب، حفظ و نگهداری مشتریان روبرو خواهند شد.هتلها می توانند مشتری مدار باشند اگر:
- کارکنان مشتری مدار استخدام کنند.
- کارکنان را بطور دوره ای از عوامل و موانع رضایتمندی مشتریان آگاه سازند.
- مدیرانی مشتری مدار را جذب کنند که معتقد به حق و حقوق مشتریان هستند.
- مدیران را بطور دوره ای به آموزشهای لازم اعزام کنند.
- بطور مستمر از مشتریان نظرخواهی داشته باشند.
- شرایط مطلوب را برای اسکان مهمانان میسر سازند و در پذیرایی از مشتریان سلیقه آنان را بر هر سلیقه ای ترجیح دهند.
***
بانداری از جمله مشاغل مهم خدماتی است مشاغلی که عرصه جولان مشتری مداری است لذا می توان ادعا کرد که بانکداری وابستگی شدیدی به عمل مشتری مداری دارد بطوری که باید گفت: که بانکداری محتاج مشتری مداری است.
بانکها اگر بخواهند مشتری مدار باشند چه ویژگیهای باید داشته باشند؟ چه ابزاری برای انجام درست این وظیفه لازم است؟ و چه باید بکنند؟
]]>روابط عمومی بانکها در گروه روابط عمومی تجاری قرار می گیرند به همین منظور از مخاطبان بانکها بعنوان مشتری یاد می شود. مشتریانی که ارتباط با آنان بایستی مدیریت شود.
در این مقال بحث تقسیم محیط ارتباطی بانک و مشتری است که آن را به :
الف : محیط نزدیک (داخل بانک)
ب : محیط دور (خارج از بانک )
تقسیم کرده تا توسعه و بهبود ارتباطات سازمانی با مشتریان برون سازمانی به نحوی شایسته امکان پذیر گردد.
]]> الف : محیط نزدیک ارتباطی (داخل بانک)ب : محیط دور ارتباطی (خارج از بانک )
منظور از محیط دور ارتباطی تمام فضاهایی است که مشتریان احتمالا از طریق آن امکان ارتباط با بانک و بانک امکان ارتباط با مشتریان را دارند. از جمله این فضاها اینترنت، وسایل ارتباط جمعی(رادیو، سینما، تلویزیون و مطبوعات)، بیلبوردها، نمایشگاهها، سمینارها، جشنواره ها و ...است که شیوه هایی مختلف از ارتباطات در آن در جریان است.
بر روابط عمومی بانکهاست که برای مدیریت ارتباطات مشتریان با تفکیک فضاهای ارتباطی امکان توجه به هر کدام از نیازهای مشتریان را میسر سازند. به این معنی که امروزه تکنولوژیهای ارتباطات امکان اطلاع رسانی ساده و سریع با مخاطبان را میسر ساخته اند و بر روابط عمومی ها و بخصوص روابط عمومی بانکهاست که برای دستیابی مشتریان به این حق تلاش و فعالیت کنند.حقی که اگر ادا شود رضایتمندی مشتریان و صرفه جویی زمان و هزینه مشتریان را در پی دارد.
]]>احمد یحیایی ایله ای
اگر چرخه کیفیت هر فعالیتی را بر نیازسنجی ، برنامه ریزی ، اجرا و ارزیابی(ارزشیابی و اثربخشی ) قرار دهیم روابط عمومی نیز از این قاعده مستثنی نیست. چرا که توسعه کیفی فعالیتها جز با تاکید و توجه بر این اصل مهم امکان پذیر نیست و تنها اقداماتی انجام می شود اقداماتی که فقط تکرار می شوند. با این تصویر مدلی که برای روابط عمومی حرفه ای طراحی می کنیم در چهار مرحله قابل اجراست: 1- نیازسنجی 2- برنامه ریزی 3- اجر 4- ارزیابی
]]> الف: نیازسنجی (شناسایی نیازهای روابط عمومی)ب: برنامه ریزی (تدوین برنامه های روابط عمومی)
پس از نیازسنجی، برنامهریزی گام دوم یک فعالیت علمی و کیفی است. هرچند بخشی قابل توجه از فعالیتهای روابط عمومی بطور اقتضایی تدوین و عملیاتی میشود بایستی تدوین برنامههای مشخص مورد توجه و تاکید مدیران و مسئولان روابط عمومی قرار گیرد.
ج: اجرا (اقدامات عملی روابط عمومی)
مرحله ای که بیش از هر کدام از مراحل چهارگانه مدل کیفییت، کارکنان روابط عمومی درگیر آن هستند مرحله اقدامات و اجرای فعالیتهاست. هرچند این مرحله بطور واقعی مهمترین مرحله کار است اما بدون توجه به مراحل دیگر فقط تکرار اشتباهات و تجربه کردن است.
در این مرحله مجموعه ای از فعالیتهای ارتباطی (انسانی و رسانه ای) انجام می پذیرد.
د: ارزیابی (ارزشیابی یا سنجش کمی آثار و اثر بخشي یا سنجش کیفی آثار روابط عمومي)
در این مرحله میخواهیم ببینیم یک روابط عمومی چقدر از نظر کیفی اثربخش بوده است (اثربخشی روابط عمومی). میخواهیم بدانیم فعالیتهای یک روابط عمومی چقدر اثربخش بوده است و چه آثاری داشته است (اثربخشی فعالیتهای روابط عمومی). میلیاردها تومان هزینه پیامهای ارتباطی و تبلیغاتی و مراسم و ... آیا آثار مثبت داشته است یا منفی؟
وقتی سخن از ارتباطات انسانی (ارتباط چهره به چهره ) به میان می آید این مهم مطرح می شود که با تنوع رفتاری مخاطبان چه باید کرد و چه کلیدی وجود دارد که تمامی انسانها نسبت به آن حس مشترکی دارند و پاسخ یکسانی می دهند؟
آنچه که تا به حال مشاهده شده است این که کسی از "احترام" نرنجیده است و تمامی افراد در مقابل احترام واکنش مثبت نشان داده اند. تنها چیزی که در این موضوع مهم است اشکال و انواع احترام است که بخصوص با توجه به سن و سال افراد متفاوت است.
]]> در این یادداشت سعی می شود که در سه طبقه سنی "خردسالان ، جوانان و بزرگسالان" درباره انواع احترام توضیح بیشتری داده شود.>>> احترام برای خردسالان "محبت" نام دارد. محبت به شکل توجه به فعالیتهای کودکان و مشارکت در بازیهای آنان و توجه به نظرات نوجوانان معنادار است.
>>> احترام برای جوانان "تشویق" نام دارد. تشویق و تایید ابعاد مثبت فعالیتهای فکری و فیزیکی جوانان همواره یکی از نیازهای اساسی جوانان است.
>>> احترام برای بزرگسالان "تکریم" نام دارد. به این معنا که بزرگسالان نیازمند هستند که دیگران تجربیات آنان را نادیده نگیرند و در مجامع مختلف ، جایگاه اجتماعی مناسبی برای آنان در نظر بگیرند و به زبانی ساده حرمت آنان را حفظ کنند.
لذا به نظر می رسد که می توان احترام را بعنوان شاه کلید ارتباطات انسانی مطرح کرد و وجوه مختلف آن را برای سنین مختلف بیشتر شکافت.
]]>این یک واقعیت است که تک تک کارکنان یک سازمان در ساختن تصویر سازمان و کاهش و افزایش اعتبار سازمان نقش دارند و یکی از دغدغه های روابط عمومی در سازمانهای جدید این است که گفتگوهای رو در رو و تماسهای پیوسته مجموعه مدیران و کارکنان سازمان با مشتریان را چگونه کنترل کنند تا کمترین لطمه به اعتبار سازمان وارد شود.
برای باز شدن این موضوع در این نوشتار مفهومی با عنوان "روابط عمومی عام" در مقابل "روابط عمومی خاص" مطرح شده است.
]]> منظور از روابط عمومی خاص دقیقا همان چیزی است که با نام روابط عمومی می شناسیم بخشی از سازمان که مسئولیت ارتباطات درون و برون سازمانی را به عهده دارد.تصویر کنید فردی روستایی را که تاکنون تجربه خروج از محیط زندگی خود را نداشته است به محیطی شهری با دغدغه ها و ابزار و تکنولوژیهای پیچیده وارد کنیم چه اتفاقی می افتد.مطمئنا زمانی برای تطبیق پذیری لازم است .
جوامعی نیز که از زندگی سنتی به زندگی صنعتی وارد می شوند بخصوص با چالشهایی اخلاقی و اجتماعی روبرو می شوند که می تواند این چالش ها آنها را ببلعد و از بین ببرد و یا حداقل با مشکلاتی جدی رویرو کند.
بخشی از این مشکلات ، مشکلات ارتباطی است که گریبانگیر خانواده ها می شود:
]]> رسانه ها جایگزین گفتگوی اعصای خانواده ها می شود و اعضای خانواده از جمله زن و شوهر و فرزندان کمتر با هم گفتگو می کنند و بیشتر پای صحبت رسانه ها می نشینند.
- فشارهای کاری و ترافیکی اعضای خانواده را خسته می کند و تمایل آمد و شد با بزرگان (والدین) و نزدیکان را کمرنگ می کند.
- رسانه ها با تبلیغات انبوه و بی رویه ، تصاویری آرمانی و دور از دسترس از زندگی را در خانواده ها بوجود می آورند و توقعات فرزندان از والدین را افزایش می دهند و عدم دسترسی به این آرمانها بین فرزندان و والدین شکاف ارتباطی ایجاد می کنند.
- و ...
تمامی این مسایل در سایه تئوری تکنوپولی (تسلیم فرهنگ به تکنولوژی ) قابل تحلیل است. به این معنا که استفاده از هر تکنولوژِی بدون مقدمات فرهنگ خاص خود را تحمیل می کند و پیامدهایی نامعلومی را در پی خواهد داشت. حال سئوال این است که با چنین اتفاقی چه باید کرد؟
1- دولتها بایستی نسبت به ورود و عمومی کردن بدون مقدمه تکنولوژیها حساس باشند .
2- خانواده ها بایستی نسبت به استفاده بی رویه از تکنولوژیها در فعالیتهای روزمره دقت کنند.
3- تک تک اعضای خانواده بایستی ارزش دایمی گفتگو را درک کنند و تلاش کنند گفتگوهای رودررو را جایگزین ارتباط از طریق رسانه ها (تلفن و ...) بخصوص با نزدیکان خود کنند.
4- و...
احمد یحیایی ایله ای
تصویری که بواسطه عملکرد گذشته روابط عمومی از روابط عمومی در ایران ساخته شده است این است که روابط عمومی بخشی از ارگانهای دولتی است که : برای سازمانها و نهادهای دولتی تبلیغ می کند / فعالیتهای آنان را توجیه می کند / برای مسئولان آن مصاحبه مطبوعاتی طراحی می کند / و به جای پاسخگویی به سئوالات مردم تلاش می کند اطلاعات مورد نظر دولت را به روشهایی متفاوت و گاهی غیر منصفانه به مردم تزریق کند.
]]> این تصویر یعنی اینکه روابط عمومی در ایران "روابط عمومی دولت" است یعنی "روابط عمومی ملت" نیست.شايد يكي از سخنان غير قابل پذيرش اين باشد كه : " براي ارتباطات انساني قوانيني مشخص وجود دارد".
اما واقعيت اين است كه هرچند نمي توان از اصولي مطلق در روابط با ديگران دفاع كرد ولي اين واقعيت نيز وجود دارد كه اكثريت مطلق انسانها تحت تاثير عواملي مشترك ، پاسخهايي مشابه مي دهند.
تقريبا:
- همه انسانها به دشمني و ابراز دشمني پاسخي مثبت نمي دهند.
- همه آدمها از مهرباني و محبت و احترام لذت مي برند و ...
و تمامي اين اشتراكات و همسويي ها در نتيجه قوانين زير شكل مي گيرد كه ما از آنها بعنوان "قوانين طلايي ارتباطات انساني" نام مي بريم.
قانون سوم : اعتماد به مشاركت مي انجامد.
- اعتماد به ديگران سرچشمه مشاركت و همكاري با ديگران است يعني وقتي ما نمي توانيم به كسي اعتماد كنيم حتي در سخن گفتن با او مشاركت نمي كنيم لذا ميزان اعتماد به ديگران با ميزان مشاركت و همكاري با آنان رابطه اي مستقيم دارد.
اين قوانين مهمترين اصل ارتباطات انساني را به ما معرفي مي كند. اطلي كه به ما مي گويد اطلاعات مقدمه ارتباطات و ارتباطات زمينه ساز اعتماد و اعتماد بستر مشاركت است.
اطلاعات ....> ارتباطات .....> اعتماد ......> مشاركت
***
یکی از سئوالاتی که همواره در بین کارگزاران و کارشناسان روابط عمومی مطرح بوده و تاکنون حل نشده است این است که : "روابط عمومی علم است یا هنر یا تجربه"؟
یعنی روابط عمومی بر اثر تجربه به دست می آید؟ یا جزو ویژگیهای ذاتی فرد است و لذا هنر است؟ یا علمی است که در خانواده ، سازمانها و نهادهای علمی آموخته می شود؟
]]> بحث حل این سئوال و یا ارایه یک پاسخ قاطع به این سئوال مهم نیست اما بایستی تلاش شود که مولفه های علمی روابط عمومی تبیین شود.به بیانی دیگر می خواهیم بررسی کنیم که اگر روابط عمومی علم است "مولفه های روابط عمومی علمی چیست"؟
واقعیت غیر قابل انکار دنیای مدرن توسعه علم و انجام فعالیتها با محوریت علم است و روابط عمومی نیز از این قاعده مستثنی نیست و تمام تلاش استادان و کارشناسان این رشته در کشور بایستی تبیین مولفه های علمی روابط عمومی باشد تا در حوزه بین المللی حرفی برای گفتن داشته باشیم و بتوانیم الگوهای بومی را طراحی کنیم.
وابستگی تام روابط عمومی به علوم ارتباطات این معنا و مفهوم را تداعی می کند که کارگزاران روابط عمومی لازم است تسلط کافی به علوم ارتباطات برای فعالیت در حوزه روابط عمومی داشته باشند.
علاوه بر علوم ارتباطات روابط عمومي علمي از علومي دیگری نیز كمك مي گيرد: روانشناسي ، جامعه شناسي ، مديريت و ...
روابط عمومی همه این علوم را در راستای تبیین استانداردهای علمی به کار می گیرد تا با اتكا به آمار و رياضيات و روش تحقیق به اندازه گيري و سنجش اثربخشی فعالیتها به کمک قوانينی جهان شمول دست یابد.
بدون شک این بحث اساسی بایستی بطور جدی تری مورد توجه و تاکید کارشناسان قرار گیرد تا بتوانیم به کمک همدیگر گامی کارآمد در راستای ارتقای روابط عمومی بر داریم.
یک روابط عمومی علمی بایستی با یاری علوم اجتماعی و انسانی در جهت :
- نیازسنجی مستمر
- برنامه ریزی درازمدت
- اجرای دقیق
- و ارزیابی کمی و کیفی فعالیتها همواره در حال رشد باشد.
یک روابط عمومی علمی بایستی توانایی تحلیل محیط و شرایط محیطی را داشته باشد.
یک روابط عمومی علمی بایستی اطلاع رسانی را جایگزین تبلیغات کند.
یک روابط عمومی علمی بایستی پاسخگویی جامعه مدرن باشد و با بکارگیری ابزار و روشهای مدرن توانایی تحلیل و پاسخگویی سئوالات جامعه را داشته باشد زیرا روابط عمومی علمی محصول جامعه مدرن است اما به این معنا نیست که دیجیتال است بلکه بر عکس کارکرد اصلی و ذاتی روابط عمومی توسعه ارتباطات انسانی است.
شکی نیست که با طرح این مسئله ، سئوالات بسیاری مطرح می شود و پاسخهای متفاوتی طرح می شود. با این امید که اندیشمندان حوزه روابط عمومی در جهت تبیین استاندارد علمی و ملی روابط عمومی تلاش کنند.
***
اين مقالات در چهار حوزه ارتباطات انساني ، ارتباطات سازماني، ارتباطات رسانه اي و ارتباطات خانوادگي از منابع مختلف ( وبلاگ ها ، سايت ها ، مجلات ، بانك هاي اطلاعاتي و ...) گردآوري و جهت علاقه مندان حوزه ارتباطات و روابط عمومي بصورت رايگان در اختيار مخاطبان سايت قرار مي گيرد.
بر اساس بررسيهاي انجام شده بيشترين مخاطبان اين سايت را دانشجويان رشته هاي روابط عمومي و ارتباطات از دانشگاهاي علامه طباطبايي ، تهران ، آزاد اسلامي و علمي و كاربردي تشكيل مي دهند.
اگر چرخه کیفیت هر فعالیتی ( و از آن جمله روابط عمومی) را بر نیازسنجی ، برنامه ریزی ، اجرا و ارزیابی(ارزشیابی و اثربخشی ) قرار دهیم اثربخشی یکی از مراحل اساسی چرخه کیفیت است. نكته قابل ذكر در اين چرخه آن است كه وضعيت موجود، هميشه موضوع اصلي براي برنامهريزي است (Plan). پس از برنامهريزي براي گذار از وضعيت فعلي، اقدامات اجرايي براي دستيابي به اهداف پيشبيني شده در برنامه آغاز ميشود (Do) و در ادامه با بررسي نحوه اجراي برنامه، نقاط قوت و ضعف آن آشكار ميشود. (Check) در مرحله آخر اقدامات اصلاحي براي بهبود فعاليتهاي انجام گرفته آغاز و اين چرخه به همين ترتيب ادامه مييابد (Act).
برای این شناخت و آگاهی بایستی فعالیتهای روابط عمومی را در چرخه کیفیت مورد بررسی و تحقیق قرار دهیم و اثربخشی را بعنوان نتیجه اقدامات تاکید و تایید کنیم .
منظور از اثربخشی فعالیتها ، سنجش میزان تاثیرات مورد نظر مجریان از فعالیت هاست. این مرحله از چرخه کیفیت همواره به سه علت اساسی یعنی :
- هزینه هنگفت اثربخشی
- نادر بودن متخصص اثربخشی
- و فقدان دقت کافی پروژه های اثربخشی کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
اما برای سازمانی که هر ساله میلیاردها ریال صرف تبلیغات و ارتباطات می کند بایستی برای شناسایی متدولوژی مورد نیاز نیز هزینه کند تا حداقل بتواند از خطای جهت تاثیرات (منفی بودن) جلوگیری کند یا احتمال آن را کاهش دهد.
اثربخشی به سئوالات بسیاری در روابط عمومی پاسخ می گوید:
1. آيا مخاطبان به فرستنده اعتماد دارند؟
2. آيا كانال مناسب انتخاب شده است؟
3. آيا پيام كامل ارسال شده است؟
4. آيا پيام ارسالي براي مخاطبان مهم بوده است؟
5. آيا پيام ارسالي براي مخاطبان مفيد بوده است؟
6. آيا پيام ارسالي براي مخاطبان قابل فهم بوده است؟
7. آيا پارازيت ها كنترل شده است؟
8. ...
احترام مسئولیتی است " همه وقتی ، همه کسی و همه جایی "
تحقیقات ، مطالعات و تجربیات گسترده ای در حوزه ارتباطات انسانی نشان می دهد که در مراودات رسمی و غیر رسمی احترام ارزش و منزلتی فراتر از آن چیزی را دارد که در تصور ماست . بسیاری از مردم پول خرج می کنند که دیگران به آنان احترام بگذارند . بسیاری از مردم مقام و منزلت را برای این می خواهند که دیگران به آنها احترام بگذارند زيرا اصالتاً احترام یکی از نیازهای اساسی زندگی بشر است که امروزه در مراودات رسمی با عنوان تشریفات از آن یاد می شود .
" احترام مسئولیتی است : همه وقتی ، همه کسی و همه جایی ".
واژه هاي اين قانون اينگونه تفسير مي شود كه :
1- احترام یک مسئولیت است و مسئوليت هر فعالیتی است که اجرای آن منافع و مضرات اجتماعی دارد و احترام در اجتماع پديده اي است كه تنها نتایج و تبعات شخصی در پي ندارد. زيرا وقتی ما در اجتماعات مختلف به افراد دیگر احترام می گذاریم در واقع ما به اجتماع احترام می گذاریم و وقتی در اجتماعات و در ارتباطات عمومی به فرد دیگری توهین می کنیم در واقع به جامعه توهین می کنیم .همچنین وقتی ما به فرد دیگری در حضور دیگران احترام می گذاریم به دیگران می آموزیم که بایستی به یکدیگر احترام بگذارند و اگر به فردی در حضور اجتماعی توهین کنیم محیط را برای توهین افراد به یکدیگر آماده می کنیم . لذا می بینیم که احترام یک مسئولیت است .
2- احترام مسئولیتی است همه وقتی : به این معنا که احترام گذاشتن به دیگران در همه زمان ها الزامی است.
3- احترام مسئولیتی است همه کسی .: به این معنا که برای احترام گذاشتن نیازی نیست افراد دارای مقام و مرتبه و مال و منال باشند و برای هر فردی احترام گذاشتن الزامی است چه مافوق ما باشد ، چه هم سطح ما و چه مادون ما .
4- احترام مسئولیتی است همه جایی : به این معنا که احترام گذاشتن به دیگران در همه جا ( اداره ـ خیابان ـ نمایشگاه ـ فروشگاه و ... ) الزامی است . لذا احترام در همه زمانها و همه مكانها و براي همگان يك الزام اجتماعي است و هيچ گونه :
- محدوديت زماني
- محدوديت مكاني
- محدويت ويژگيهاي فردي ( سن ، جنس ، سواد ، طبقه اقتصادي و پايگاه اجتماعي ) ندارد.
حرفه اي ها و واژه حرفه اي در كشورهاي كمتر توسعه يافته كمتر مورد توجه قرار گرفته است زيرا كمتر اتفاق افتاده است كه تجربه و تخصص آشتي كنند و دست در دست هم به آباداني ياري رسانند .
در چنين كشورهايي اكثر افراد يا صرفا با استناد به تجربيات شخصي فعاليت و كار مي كنند يا با تخصص به كار مي پردازند و بدون توجه و كمك تجربيات ديگران به تجربه كردن روي مي آورند كه خود عامل از دست رفتن زماني طولاني مي شود و زماني تجربه به دست مي آيد كه زمان ترك كار و فعاليت فرا رسيده است .
]]> در حالي كه اگر يك متخصص با كمك تجربيات ديگران و فعاليت همه جانبه كار كند در زماني كوتاه حرفه اي مي شود . به مفهومي ديگر حرفه اي با فرمول زير معنا مي يابد:حرفه اي = تخصص + تجربه
حال با چنين تعريف و تصويري كه از حرفه اي داريم مي خواهيم بدانيم كه روابط عمومي حرفه اي چيست؟ و چه ويژگيهايي دارد ؟
روابط عمومي حرفه اي آن نوع روابط عمومی است که شاغلان آن دارای تخصص باشند و تجربه کافی نیز برای انجام امور به دست آورده باشند به بیانی دیگر اگر مدیر و کارکنان یک روابط عمومی فقط افرادی باشند که بنا به تجربیات خود به شغل روابط عمومی مشغول هستند ما به آن روابط عمومی حرفه ای نمی گوییم همچنین اگر مدیر و کارکنان یک روابط عمومی فقط افرادی باشند که بنا به تخصص های مرتبط (ارتباطات ، روابط عمومی و ...) خود به شغل روابط عمومی مشغول هستند و تجربه کاری مفیدی ( حداقل 5 سال برای مدیران و 3 سال برای کارکنان) ندارند ما به آن روابط عمومی حرفه ای نمی گوییم.
لذا روابط عمومی حرفه ای نوعی از روابط عمومی است که کارکنان و مدیران آن الزاما دارای تخصص باشند و از حداقل تجربیات برخوردار باشند تا بتوانند وظایف چهارگانه روابط عمومی حرفه ای (تحقیقات ، انتشارات ، تبلیغات و ارتباطات) را به نحوی شایسته انجام دهند.